Η αφορμή που έκατσα και έγραψα ετούτο το άρθρο είναι η σημερινή εορτή του Αγίου Μάρκου, την 25η Απριλίου. Το ημερολόγιο γράφει ότι σήμερα είναι του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού. Στο Λεξικό του Ζώη, διαβάζουμε τα εξής για την μία εκ των δύο γνωστοτέρων και κεντρικοτέρων Πλατειών του νησιού μας, της Πλατείας Αγίου Μάρκου: “Δύο ήταν οι μεγάλες Πλατείες της πόλεως, η μία από το έτος 1546 με το όνομα ο Φόρος του Αγίου Μάρκου. Η πλακόστρωση αυτής ξεκίνησε την 5η Μαρτίου του 1712 με δαπάνες της Κοινότητος και επισκευάσθηκε το 1882. Επί πρώτης Γαλλικής κατοχής το 1797 ονομάστηκε Πλατεία Ελευθερίας αλλά κατόπιν, ανέκτησε το αρχικό της όνομα, Πλατεία Αγίου Μάρκου. Με πράξη του Δημοτικού Συμβουλίου Ζακύνθου το 1857 ψηφίστηκε η Πλατεία αυτή να ονομαστεί Πλατεία Ποιητού (Διονυσίου Σολωμού), και μάλιστα φτιάχτηκε μνημείο προς τιμή αυτού το οποίο και ανήγειρε ο αδελφός του Δημήτριος με δικές του δαπάνες, δηλαδή την προτομή του Διονυσίου Σολωμού με μάρμαρο, έργο των αδελφών Φιτάλων, κάτω από το Δημοτικό Ρολόϊ όπου και εναποτέθηκαν τα οστά του ποιητή το 1866. Επί Ιταλικής Κατοχής, 1941-1943, μετονομάστηκε σε Πλατεία Βίκτωρος Εμμανουήλ Βασιλέως Αυτοκράτορος και μετά την αναχώρηση αυτών μετονομάσθηκε σε Πλατεία Γεωργίου Β’ και η μεγαλύτερη λεγόταν άλλοτε Στρατιωτική Πλατεία ή του Μόλου και δεντροφυτεύτηκε το 1843 και ήδη, από τότε λέγεται Πλατεία Σολωμού επειδή εκεί φτιάχτηκε και τοποθετήθηκε ο ανδριάντας του Διονυσίου Σολωμού”.
Η εκκλησία του Αγίου Μάρκου, σύμφωνα με τον Ιστοριοδίφη ΝΤΙΝΟ ΚΟΝΟΜΟ, χτίστηκε στις αρχές του 17ου αιώνα στον Αιγιαλό από τον Επίσκοπο Πασχαλίγο για την εξυπηρέτηση των θρησκευτικών καθηκόντων 4.000 ψυχών και ανοικοδομήθηκε πάλι εκ θεμελίων το 1639. Ο Ναός αυτός, το 1747 ήταν ετοιμόρροπος από τους σεισμούς και στην θέση του χτίστηκα από τον Επίσκοπο των Καθολικών και ιστοριογράφο της Ζακύνθου Βαλτάσαρ Μαρία Ρεμοντίνι μια ευρύχωρη και μεγαλοπρεπή εκκλησία που καθιερώθηκε από τότε ως Μητρόπολη των Δυτικών. Δίπλα από την εκκλησία είχε χτιστεί το Επισκοπικό μέγαρο των Καθολικών στο οποίο υπήρχε μια σπουδαία πινακοθήκη και ένα πολύτιμο ιστορικό αρχείο. Ανάμεσα στα έγγραφα αυτά είναι γνωστό και το περίφημο κτηματολόγιο της Λατινικής Επισκοπής Κεφαλληνίας του 1264, γραμμένο στα Ελληνικά. Με την σεισμοπυρκαγιά του 1953, ο Ναός, το αρχείο και η πινακοθήκη του Επισκοπικού μεγάρου καταστράφηκαν. Η εκκλησία περιείχε σπουδαία έργα τέχνης. Από τις εικόνες, αξιομνημόνευτες είναι οι δύο παλαιές, του Χριστού και των Αγίων Ηλιού και Φραγκίσκου καθώς και μία εξαίρετη και παλιά, της Αγίας Παρασκευής, σε ξυλόγλυπτη καθέδρα η οποία επιδιορθώθηκε τα νεότερα χρόνια. Η εκκλησία ξαναφτιάχτηκε μικρότερη σε διαστάσεις μετά τους σεισμούς του 1953.
Στην πλατεία του Αγίου Μάρκου συνέβησαν γεγονότα ιστορικής σημασίας. Επί Ενετοκρατίας στο εσωτερικό της υπήρχε το διώροφο κτίριο της Μποτέγας του Κουμούτου, καφενείο και κέντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής του νησιού. Εκεί σύχναζαν οι ευγενείς για να διασκεδάσουν και να συζητήσουν τα σημαντικά ζητήματα της εποχής. Στην πλατεία το 1797 οι Ζακυνθινοί Ποπολάροι επαναστατούν, υπό ζητωκραυγές καίνε το Libro d’oro (Χρυσό Βιβλίο) των Ευγενών και υποδέχονται τους Γάλλους Δημοκρατικούς.
Στο κέντρο της πλατείας φύτεψαν το δέντρο της ελευθερίας που συμβόλιζε την απελευθέρωση από την ολιγαρχία των Ενετών και την έλευση των Γάλλων Δημοκρατικών. Είναι η εποχή που η πλατεία του Αγίου Μάρκου χάνει κάτι από την αριστοκρατική της αίγλη και νέα κτίρια δημιουργούνται. Εκεί λειτουργούσε και το ιστορικής σημασίας καζίνο του νησιού, μέρος συνάντησης των φιλελευθέρων. Στη θέση του μετά την καταστροφή του από τους σεισμούς του 1953 δημιουργήθηκε το Μαυσωλείο του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού και του ποιητή Ανδρέα Κάλβου, κτισμένο κάτω από το ρολόι του δήμου.
Μετά το σεισμό, η ρυμοτομία της πλατείας αποκαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό και σήμερα τα κτίρια της είναι παραδοσιακής αρχιτεκτονικής πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Στην Πλατεία σήμερα βρίσκεται ο καθολικός ναός του Αγίου Μάρκου που λειτουργεί μόνο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και είναι ο μόνος καθολικός ναός του νησιού καθώς και το πυργοειδές καμπαναριό όπου ακριβώς δίπλα διέμεναν οι καθολικοί ιερείς. Η πλατεία του Αγίου Μάρκου προσφέρεται για διασκέδαση καθ όλη τη διάρκεια της μέρας και της νύχτας με τα καφέ, τα μπαρ, τα εστιατόρια και τις ταβέρνες.
Πηγή: ReZante
H Πλατεία Αγίου Μάρκου μετά τους σεισμούς του 1953 – Αρχείο Βαρβιάνη
