Σε ένα υπέροχο πλακόστρωτο προαύλιο, με το πυργοειδές βενετσιάνικο καμπαναριό με τις τέσσερις καμπάνες να δεσπόζει, βρίσκεται η επιβλητική εκκλησία της Αγίας Μαύρας. Στο εσωτερικό της φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Αγίας στολισμένη από αμέτρητα αφιερώματα- στολίδια των πιστών. Κάποτε το εσωτερικό της εκκλησίας αποτελούσε έργο μοναδικής θρησκευτικής και καλλιτεχνικής αξίας με την πολυτέλεια, τις εικόνες, τις μοναδικές συνθέσεις με τα υπέροχα χρώματα, τα ξυλόγλυπτα και κυρίως με το χρυσόγλυπτο τέμπλο Ζακυνθινού μπαρόκ. Όλα αυτά δυστυχώς μέχρι τον Δεκέμβριο του 2005 όταν το εσωτερικό της εκκλησίας κάηκε. Σήμερα, μέχρι και τις μέρες μας γίνονται προσπάθειες από τους κατοίκους του νησιού και από τον πολύ δραστήριο εφημέριό της να την επαναφέρουν στην αρχική της κατάσταση. Στο εσωτερικό της υπάρχει φωτογραφία όπου μπορείς να θαυμάσεις πως ήταν η εκκλησία πριν την πυρκαγιά και να εκτιμήσεις το σπουδαίο έργο που γίνεται για την επαναφορά της.
Η εκκλησία γιορτάζει κάθε χρόνο στις 3 Μαΐου, την Αγία Μαύρα. Την ημέρα της γιορτής γίνεται ολονυκτία και όλο το χωριό ξενυχτά και γιορτάζει την προστάτιδα του. Το πανηγύρι πραγματοποιείται το πρώτο 10ήμερο του Ιουλίου και αποτελεί ένα από τα σημαντικά γεγονότα του καλοκαιριού.
Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΥΔΙΑΝΟΣ γράφει: Το πανηγύρι τση Αγίας… πάντα τον Ιούλιο! Οι φωτίες τση Αγίας… Αναμνήσεις στα χωριά τση ρίζας… Θυμάμαι τις παρέες “ποδαράτο” τάμα για την Αγία…Τα μεσάνυχτα ξεκινούσαν ώστε στις 4 τα χαράματα να είναι εκεί… Παρόντες στο Κόνισμα και τσι φωτίες… Στα τραπέζια το Μαχαιραδιώτικο Στουφάδο, λαδοτύρι, φτάζυμο και κρασί, παραδοσιακά και απλά.. Θυμάμαι σαν μορφή, τον πανηγυριώτη Κεφαλληνό στο επώνυμο από το Σκουλικάδο ο οποίος πάνω σε ένα μαύρο, στολισμένο άλογό του – άτι, περνούσε όλα τα χωριά καλοντυμένος με το καπέλο του και με ένα γαρούφαλο στ’ αυτί ενώ χαιρετούσε εύθυμος φωνάζοντας: “Και του χρόνου ωρεεέ παιδία”!!
Ο Αείμνηστος Συγγραφέας, Ποιητής, Λαογράφος κ.λ.π. ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ έγραφε: Το πανηγύρι τση Αγίας, που γίνεται κάθε χρόνο την δεύτερη, συνήθως, Κυριακή του Ιουλίου, είναι το πιο φημισμένο της υπαίθρου της Ζακύνθου. Παλιότερα με τα ζα ή και με τα πόδια ξεκινούσαν την παραμονή από τα χωριά, ακόμα και τα πιο μακρινά, και φρόντιζαν να είναι εκεί στις 4 τα χαράματα, που θα έβγαινε το Κόνισμα και θα καίγονταν οι φωτίες (πυροτεχνήματα). Από τη Χώρα γίνονταν ειδικά δρομολόγια του ΚΤΕΛ για την μεγάλη φέστα. Εκτός από τα παστέλια, τις φιτούρες και τα ψητά, χαρακτηριστικά του πανηγυριού ήταν και είναι το στουφάδο (με σκόρδο και δίχως κρεμμύδι, όπως το κάνουμε στη Ζάκυνθο) και το κλασσικό φτάζυμο. Το απόγευμα από νωρίς και μέχρι τα μεσάνυχτα χοροί στην πιατσέτα της εκκλησίας και βόρτες στην γύρω περιοχή, επισκέψεις και τραταμέντα στα φιλικά σπίτια του χωριού και φυσικά το απαραίτητο νυφοπάζαρο!!! Το φαινόμενο της μεταφοράς των πανηγυριών στη Ζάκυνθο τους καλοκαιρινούς μήνες είναι συχνό και δείχνει μιαν ελευθερία, ενός λαού, που δεν μπαίνει σε καλούπια. Να θυμίζουμε πως η μνήμη των Αγίων Τιμοθέου και Μαύρας είναι στις 3 Μαΐου.
Το Μαχαιραδιώτικο Στουφάδο. (Φωτογραφία Διονύσιος Φλεμοτόμος)
Το παραδοσιακό φτάζυμο (Φωτογραφία: Διονύσιος Φλεμοτόμος)
Το πανηγύρι της Αγίας (1902) στο Μαχαιράδο, δια φακού Λουδοβίκου Σαλβατώρ.
