Ο Άγιος Φανούριος, όπως δηλώνει και το όνομά Του, έχει συνδεθεί με την φανέρωση των χαμένων αντικειμένων. Προσεισμικά στην Ζάκυνθο δεν υπήρχε κάποιος Ναός στην μνήμη Του, αλλά σε δύο μεγάλες εκκλησίες της πόλης βρισκόταν έξω από αυτές κάποιες εικόνες του Αγίου, όπου και εκφραζόταν η λατρεία των κατοίκων του νησιού στο πρόσωπό Του. Η πρώτη ήταν τοποθετημένη έξω από τον κεντρικό Ναό της Οδηγήτριας ή Αγιοδήτρια, όπως την έλεγε ο λαός, στην κάτω Πλατεία Ρούγα, την σημερινή οδό Φωσκόλου. Η ίδια εικόνα υπάρχει και σήμερα, στον μικρότερο ομώνυμο Ναό, ο οποίος χτίστηκε μετασεισμικά και από τότε τιμάται και το όνομά Του. Η ασημοντυμένη αυτή εικόνα έχει όμως και ιστορική σημασία επειδή, σύμφωνα με την παράδοση, στο φως του καντηλιού της διάβαζε όταν μικρός ο σπουδαίος ποιητής Ούγος Φώσκολος, που κατοικούσε ακριβώς απέναντι από την εκκλησία. Η δεύτερη βρισκόταν έξω από την εκκλησία του Αγίου Βασιλείου του Κάτου. Παλιά υπήρχε η συνήθεια στο τζάμι της εικόνας να τοποθετούν μικρά νομίσματα σε σχήμα Σταυρού. Αν αυτά κολλούσαν, τότε η ευχή που έκαναν θα γινόταν πραγματικότητα. Αν όμως έπεφταν κάτω, η ευχή θα χανόταν. Η ίδια συνήθεια υπήρχε και υπάρχει ακόμα με την εικόνα της Αγίας Μαύρας στο Μαχαιράδο, η οποία βρίσκεται τοποθετημένη σε ένα ειδικό, πέτρινο προσκυνητάρι στο μέρος που βρέθηκε το Κόνισμα της Αγίας. Οι γυναίκες λοιπόν, όταν έχαναν κάτι παρακαλούσαν τον Άγιο Φανούριο να τούς το φανερώσει. Αν φανερωνόταν το χαμένο αντικείμενο, οι νοικοκυρές για να τον ευχαριστήσουν, τού έφτιαχναν παξιμάδια, συνήθως σαράντα, τα οποία μοίραζαν στην γειτονιά. Όποιος έπαιρνε παξιμάδια έπρεπε να πει «Θεός σχωρέσ’ τη μάνα του Αγίου Φανουρίου», μια και αυτή πιστεύεται πως ασκούσε το αρχαιότερο επάγγελμα.
ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ. Από το βιβλίο του «Τοπίο Εορτασμών».
Μία αξιόλογη μαρτυρία εντόπισα όμως από μια περιοδική έκδοση του Ιερού Ναού Αναλήψεως του Κυρίου και Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων πόλεως Ζακύνθου, εκδόσεως Μαρτίου του 1996, (αριθ. Φύλλου 6-7). Η έκδοση αυτή είχε τίτλο «Ενορία Αναλήψεως» και τότε, την είχε επιμεληθεί ο αξιόλογος εφημέριος του ναού Αναλήψεως π. Δημήτριος Παπαχατζής με την συνεργασία Συντακτικής Επιτροπής και με άρθρα αξιόλογων συμπολιτών μας, ενοριτών αλλά και άλλων.Το άρθρο αναφέρεται στην θεμελίωση του Ιερού Ναού Οδηγήτριας και Αγίου Φανουρίου και αφορά τον Ναό όπου υπάρχει μέχρι σήμερα στην θέση που υπήρχε παλιά η προσεισμική Οδηγήτρια. Αναφέρει τα εξής:
«Σημαντικό γεγονός για την Ενορία μας ήταν η θεμελίωση του Ι.Ν. Οδηγήτριας και Αγίου Φανουρίου που έγινε από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη μας κ. Χρυσόστομο, την Τρίτη 5 Δεκεμβρίου 1995. Ο Σεβασμιότατος αφού ετέλεσε τον καθιερωμένο αγιασμό και έθεσε τον θεμέλιο λίθο, ομίλησε προς τους παρευρισκόμενους λέγοντας τα εξής: Έχουμε ακούσει αγαπητοί μου, πολλές φορές να επαναλαμβάνεται ότι όπου χτίζεται ένα σχολείο κλείνει μια φυλακή. Θα έλεγα σήμερα ότι όπου θεμελιώνεται Ναός χτίζονται εκατό σχολεία, χίλια σχολεία, διότι μέσα στον ναό διαμορφώνεται ο χαρακτήρας του πολίτη κατά τον πλέον άψογο και αμετακίνητο τρόπο, ώστε να είναι εδραίωση στην πίστη, εδραίωση στα ιδανικά της φυλής μας. Η Εκκλησία του Χριστού σήμερα, η τοπική Εκκλησία της Ζακύνθου πανηγυρίζει διότι έστω μετά από σαράντα και πλέον χρόνια, είχε την ευχαρίστηση να θεμελιώσει αυτόν τον μικρό Ναό, στην θέση ενός πρώην περικαλλεστάτου και ιστορικού Ναού της Οδηγήτριας. Σ’ αυτή την θέση, όπου εδώ εδιάβαζε ο Ούγκο Φώσκολος, στην ακοίμητο κανδήλα, εδώ, σ’ αυτό τον χώρο, τον χώρο που ο Ναός της Οδηγήτριας παρείχε πνευματική προστασία και πνευματική δρόσο, σ’ αυτόν τον τόπο σήμερα θα θεμελιωθεί συμβολικά ένας μικρός άλλος Ναός που να θυμίζει την μεγαλοπρέπεια και το κάλλος εκείνου. Έστω και αργά η Εκκλησία χαίρει και πανηγυρίζει, ότι σήμερα βρίσκεται στην ευχάριστο θέση να συγχαρεί εκείνους οι οποίοι είχαν την πρωτοβουλία για να βρισκόμαστε σήμερα εδώ και να θεμελιώνουμε ένα μικρό αντίγραφο του ιστορικού Ναού της Οδηγήτριας. Εύχομαι σ’ εκείνους που έχουν αναλάβει το έργο, την επιτροπή, τις κυρίες, εκείνους οι οποίοι έχουν την πρωτοβουλία, να έχουν υγεία και δύναμη, να φέρουν εις αίσιο πέρας αυτήν την όμορφη και υψηλή αποστολή. Εύχομαι αγαπητοί μου, και σε όλους σας να έχετε την δυνατότητα να γίνεται συνοικήτορες και συγκτήτορες αυτού του Ναού, ούτως ώστε να γραφεί και το δικό σας όνομα καθ’ οιονδήποτε τρόπο με την οποιανδήποτε συμβολή σας εις τας δέλτους τας ουρανίους, γιατί αυτό θα πρέπει να είναι το μέλημά μας και η προσπάθειά μας. Λοιπόν αγαπητοί μου, εύχομαι με την ευκαιρία αυτή, σ’ όλους όσους ενδεχομένως δε θα ξαναδώ, οι γιορτές των Χριστουγέννων να’ ναι χαρά, προσωπική σας και οικογενειακή και στα παιδάκια που έρχονται εδώ, δίπλα μας που τα βλέπω, εύχομαι καλή πρόοδο. Η ευλογία του θεού να είναι πάντοτε μαζί τους, να τα ακολουθεί σ’ όλη τους τη ζωή και να τούς χαρίζει υγεία και φωτισμό. Αμήν».
Με την ευκαιρία της θεμελιώσεως του Ιερού Ναού ο εφημέριος της Ενορίας μάς ευχαρίστησε όλους τους Ενορίτες και τους δωρητές που έμπρακτα δείχνουν την συμπαράστασή τους στο έργο που ανέλαβε να φέρει εις πέρας η Ενορία μας. Επίσης ευχαρίστησε τους εργολάβους οικοδομών κ. Διονύσιο Παράσχη και Σπυρίδωνα Πισκαρδέλη για την αφιλοκερδή προσφορά των εργασιών τους καθώς και τον κ. Άγγελο Κλάδη για την επίσης αφιλοκερδή τοποθέτηση του σιδηρού οπλισμού. Για την έως τώρα προσφορά τους ευχαρίστησε την εταιρεία «ΑΒΕΕ ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ Α.Ε.» καθώς και τον κ. Γεώργιο Γαρδέλη».
Η φωτογραφία του άρθρου είναι έργο του Αγιογράφου ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΠΙΑΖΗ
Έργο ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ
