Στις 17 Ιουλίου γιορτάζουν στην Ζάκυνθο τη μνήμη της Αγίας Μαρίνας στο Φαγιά. Σ’ αυτήν την Αγία οδηγούνται οι φρενοβλαβείς με την ελπίδα ότι θα ελευθερωθούν από την αρρώστια τους.
Είναι επίσης έθιμο αυτή την ημέρα να εκλέγουν στην πόλη τον πιο μουρλό [τρελό], αλλά όχι κάποιον από τους κανονικούς νευρασθενείς, αλλά έναν από εκείνους τους ανθρώπους που ανακατεύεται παντού, καυχιέται μεγαλοφώνως, έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του και θεωρεί το άτομό του ικανό να εκτελέσει «μεγαλειώδεις πράξεις».
Λένε: «Αυτός ή εκείνος θα πάρει τις περισσότερες ψήφους τση Αγίας Μαρίνας», και αν πλησιάζει η ημέρα της Αγίας συνηθίζουν να λένε: «Συναγωνίζεται για τη θέση του πιο μουρλού». Κατά το βράδυ της Αγίας ρωτιούνται μεταξύ τους: «Ποίος εβγήκε; ποίος πήρε τσι περισσότερες ψήφους;» Άλλοι λένε: «Αυτός και εκείνος εκλέχτηκαν, και άλλοι πάλι, αυτός ή εκείνος πήραν πολλές ψήφους». Κι έτσι γελούν γενικά, ιδίως εκείνος, που για αστείο αναδείχνεται από τους φίλους του, ως ο πιο μουρλός, γελάει κι αυτός μαζί μ’ αυτούς.
Εάν κατά τη συζήτηση οι ιδέες ενός προσώπου φαίνονται ανόητες συνηθίζουν συχνά να λένε: «Αχ, αυτός είναι για να συναγωνιστεί τση Αγίας Μαρίνας», και ένας άλλος προσθέτει: «Θα δεις που θα πάρει τσι περισσότερες ψήφους».
Εάν κάποιος λέει: «Αυτός είναι για υποψήφιος τση Αγίας Μαρίνας», εννοεί ότι είναι ένα πρόσωπο με όχι και πολύ υγιές μυαλό -φυσικά πάντα σύμφωνα με την άποψη εκείνου που τον κρίνει- ή είναι ένα πρόσωπο που αυτοεπαινείται και θέλει να παίρνει μέρος σε όλα, για να δείξει ότι αυτό αξίζει για μια εξέχουσα θέση.
ΑΡΧΙΔΟΥΚΑΣ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ ΣΑΛΒΑΤΟΡ, «ΖΑΝΤΕ», ΠΡΑΓΑ 1904 (αναδημοσίευση από άρθρο στο Facebook του κ. Διονύση Βίτσου).
Ένα δημώδες έλεγε: “Τής Αγίας Μαρίνας σύκο και τού Αη Λιός σταφύλι και τής Αγίας Παρασκευής γιομάτο το κοφίνι”.
Πολλοί οι Ναοί της Αγίας Μαρίνας στην Ζάκυνθο εκτός από του Φαγιά. Κάνοντας μία έρευνα στο βιβλίο του Ντίνου Κονόμου διαβάζουμε:
1) Αγία Μαρίνα στο Μαραθωνήσι σωζόμενη από το 1514.
2) Αγία Μαρίνα στην Λιθακιά του 16ου αιώνα.
3) Αγία Μαρίνα του Κουλουρά, πάνω από την συνοικία του Αγίου Λαζάρου στην πόλη μας.
4) Αγία Μαρίνα του Μαμάου, πίσω από το 2ο Δημοτικό σχολείο. Σωζόμενη άλλοτε στον λόφο “Κόκκινα σπιτάκια”.
5) Αγία Μαρίνα στο Μαχαιράδο.
6) Αγία Μαρίνα των Δραγωναίων στο Καλλιπάδο.
7) Αγία Μαρίνα στον Αγγερικό.
8) Αγία Μαρίνα στα Πλεσσέϊκα.
9) Αγία Μαρίνα στο Τραγάκι (του Ρώμα).
10) Αγία Μαρίνα στον Άγιο Δημήτρη (του Μάτεση).
11) Αγία Μαρίνα στο Κάτου Γερακαρίο (των Ποθαίων και του Κότσικα).
12) Αγία Μαρίνα στο Κούκεσι.
13) Αγία Μαρίνα μέσα στο Κάστρο. Ιδιοκτησίας της αρχοντικής οικογένειας Μονδίνου. Ερειπωμένη εντελώς από το 1893.
14) Αγία Μαρίνα στο Γαϊτάνι.
15) Αγία Μαρίνα στο Σκουλικάδο.
16) Αγία Μαρίνα στο Καλαμάκι (στους ανεμοκούλουμους). Σύμφωνα με πληροφορίες από την κ. Μαρία Σιδηροκαστρίτη – Κοντονή, ο Λουδοβίκος Σαλβατόρ το περιγράφει ως μικρό άσημο εκκλησάκι, που έστεκε όμως το 1900 όταν το επισκέφτηκε. Ο Λεωνίδας Ζώης στο Λήμμα Αγία Μαρίνα του ιστορικού και λαογραφικού λεξικού του δεν αναφέρει τη συγκεκριμένη εκκλησία, αλλά ούτε και ο Ντίνος Κονόμος στο “Εκκλησίες και Μοναστήρια στη Ζάκυνθο”. Τελικά, ο Ναός βρέθηκε δίπλα σε έναν αγροτικό δρόμο της λίμνου, μετά από σχετικές οδηγίες, (ότι είχε απομείνει, δυστυχώς, μόνο ένας σωρός από λίθους)… Ευτυχώς που τα βάτα που φύονται τους προφυλάσσουν από βέβηλα χέρια και δεν θα καταλήξουν σε κάποιο τοίχο περίφραξης, μαζί με τους γωνιόλιθους που λείπουν και που η απομάκρυνσή τους ήταν η αιτία της ολικής κατάρρευσης. Το περίγραμμα του Ναού υπάρχει σε καλή κατάσταση, και μπορούμε να παρατηρήσουμε την κόγχη του Ιερού βήματος που δεν είναι κυκλική, αλλά τραπεζοειδής, στοιχείο της βενετσιάνικης Αρχιτεκτονικής.
Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ στο βιβλίο του “Τοπίο Εορτασμών” αναφέρει για την γιορτή της Αγίας Μαρίνας:
Όπως πληροφορούμαστε από τα συναξάρια της, η Αγία Μαρίνα είχε φυλακιστεί επειδή δεν είχε δεχτεί να αλλάξει την Χριστιανική της πίστη. Κάποια μέρα και ενώ βρισκόταν στην φυλακή, την επισκέφτηκε ο δαίμονας θέλοντας να την μεταπείσει. Εκείνη όμως τον κατατρόπωσε χτυπώντας τον στο κεφάλι με σφυρί. σ’ αυτήν την στάση λοιπόν απεικονίζεται τις περισσότερες φορές η μορφή της και για αυτόν τον λόγο θεωρείται και Γιάτρισσα των δαιμονισμένων. Δίπλα από την εκκλησία της στο χωριό Φαγιά, υπήρχε το γνωστό “κελί” που μέσα σε αυτό έδεναν με σιδερένιες αλυσίδες τους δαιμονισμένους και τους τρελούς για να τούς κάνει καλά η Αγία. Ανήμερα της γιορτής Της οι Ζακυνθινοί δεν κάνουν μπάνιο γιατί πιστεύεται ότι νωρίς το πρωί οι εχθροί τους “ρίχνουν τα μάγια στην θάλασσα”. Επίσης στην εκκλησία της Αγίας Μαρίνας του Κουλουρά που βρίσκεται στα Καμίνια στην πόλη, την ημέρα της μνήμης της Μεγαλομάρτυρος γινόταν η ονομαζόμενη “εκλογή του τρελού”. Η παράδοση ήθελε εκείνη την μέρα τους νέους να επιλέγουν ανάμεσα από διάφορους ιδιόρρυθμους συντοπίτες τους τον πιο γνωστό, και τον εξέλεγαν για όλη την χρονιά βασιλιά των τρελών.
ΣΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ ΤΟΥ ΚΟΥΛΟΥΡΑ (πριν από τους σεισμούς του 1953).
Ο βράχος της Αγίας Μαρίνας στο Μαραθωνήσι (φωτογραφία Διον. Βλαχιώτης).
Από την Αγία Μαρίνα του Φαραού στον Αγγερικό (Φωτογραφία Παναγιώτης Κλαυδιανός).
Η καθέδρα της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Φαγιάς με το Τίμιο Λείψανο της Αγίας όπου την ημέρα της γιορτής Της τίθεται προς προσκύνηση στους πιστούς και λιτανεύεται το βράδυ στους δρόμους του χωριού.
Η αλυσίδα που έδεναν τους τρελούς που βρίσκεται σε ένα μικρό δωμάτιο δίπλα από τον χώρο της εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Φαγιάς (Αγία Μαρίνα).
Η Αγία Μαρίνα στο χωριό Κούκεσι (έχουν μείνει μόνο οι γύρω τοίχοι).
Ο Ναός της Αγίας Μαρίνας του Κουλουρά (απέναντι περίπου από το ΚΤΕΛ Ζακύνθου) και η Λιτάνευσις της εικόνας της Αγίας.
Η Αγία Μαρίνα των Δραγωναίων στο Καλλιπάδο (Φωτογραφίες Πέτρος Νικολόπουλος). 
Ότι απέμεινε από την Αγία Μαρίνα στους ανεμοκούλουμους στο Καλαμάκι (Φωτογραφία: Μαρία Σιδηροκαστρίτη – Κοντονή). 
