Καθαρή Δευτέρα στην Ζάκυνθο!

Στην Ζάκυνθο, κυρίως οι τσαγκάρηδες, έφτιαχναν σήμερα, Καθαρή Δευτέρα, εφτά καλόγριες, όσες είναι και οι μέχρι το Πάσχα εβδομάδες. Οι έξι πρώτες ήταν μαυροντυμένες και η τελευταία φορούσε κόκκινα. Ανάλογα με την γιορτή, κρατούσαν στα χέρια και σχετική εικόνα. Η της Ορθοδοξίας μία εικόνα, η της Σταυροπροσκύνησης βιολέτες, η τού Βαγιώνε φοινικόκλαδα κ.λ.π. Τις κάρφωναν σε ένα δοκάρι και μία μία με την σειρά της την έγερναν από την Δευτέρα, μέχρι να εξαφανιστεί το Σάββατο. Έτσι μετρούσαν τον χρόνο της νηστείας. Επίσης οι νοικοκυρές καθαρίζουν το φαμιλιακό εικονοστάσι από όλα τα ξεραμένα πια γιορταστικά φυτά και φιόρα της χρονιάς: Τα νερατζόφυλλα του Φωτώνε, τα ματζέττα της Σταυροπροσκύνησης με την λεβάντα και την βιολέτα και της Πεντηκοστής με τις μερτίες και το γαρίφαλο, τον βασιλικό του Σταυρού κλπ. Το νεράντζι (πορτοκάλι) που είχαν τοποθετήσει στην κεντρική εικόνα την μέρα του Αγιασμού το στύβουν και πίνουν τον χυμό του για τον πονόλαιμο. Γράφει ο ΣΠΥΡΟΣ ΤΣΙΩΛΗΣ: «Ξημερώνοντας η Καθαρή Δευτέρα, που άρχιζε η νηστεία της Σαρακοστής, ξεχύνονταν όλοι στα μπακάλικα να ψωνίσουν σαρακοστιανά φαγητά για να πάνε στα κούλουμα. Όλα τα μπακάλικα στη χώρα από ενωρίς ήταν ανοιχτά, με απλωμένα τα φαγώσιμά τους ταραμάδες, χαλβάδες, πιπεριές, ξυδάτες ελιές, τα νοστιμότατα μπρίκς με χαβιάρι, που δυστυχώς πριν τον πόλεμο χάθηκαν κλπ. Τα μανάβικα γεμάτα και αυτά με μαρούλια, ρουμάνες, μάτσα με χλωρά κρεμμυδάκια και σκόρδα, ραπανάκια, μήλα, πορτοκάλια,  κουνουπίδια και άλλα λαχανικά.  Στον Άγιο Παύλο είχαν στήσει σιδερωστρίες με κακάβια και πουλούσαν κουκιά «πάρτε ρε παιδιά κουκιά μπαμπάκια» και πολλοί έτρεχαν και αγόραζαν μέσα σε σκουτέλες με ζουμί και ρίγανη ή θρούμπη. Στο Γιοφύρι, στους Αγίους Σαράντα και στον Άγιο Παύλο πουλούσαν χάβαρα μέσα από τα σακιά, που είχαν φέρει από τη Πρέβεζα. Αφού ψώνιζαν τα σαρακοστιανά τους, φεύγανε για την εξοχή με κάθε μέσο, με καρότσες, με κάρρα και σούστες ή συρτόκαρρα, με άλογα και γαϊδουράκια.  Την Καθαρή Δευτέρα η μεγαλύτερη κίνηση, με πιο πολύ κόσμο για τα κούλουμα, παρουσιαζόταν στα κοντινότερα χωριά Αργάσι, Καλλιτέρο, Καλαμάκι, Ρόϊδο, Λυκούδι, Αγρία, Γαϊτάνι, Κυδώνι, Βανάτο, Ακρωτήρι, Βαρρές, Πλάνο, Τσιλιβή κ.α. όπου οι χωρικοί που περίμεναν συγγενείς και γνωστούς κάνανε τις σχετικές προετοιμασίες. Ακόμη πέρνανε μαζί τους μαντολίνα, κιθάρες, ακορντεόν, γραμμόφωνα με δίσκους και μετά το φαγητό το στρώνανε στο γλέντι και στο χορό, στις αυλές ή στα πόρτεγα. Σε ορισμένα χωριά της Ζακύνθου οι Αποκριές συνεχίζονταν και την Καθαρά Δευτέρα με διάφορα δρώμενα της Αποκριάς. Στο Γαϊτάνι ομάδες ατόμων μεταμφιέζονταν ως παλιάτσοι και περιφέροντο με τραγούδια σε όλο το χωριό. Οι αφεντάδες πηγαίνανε με τις άμαξές τους να κάμουν κούλουμα στα εξοχικά τους, μαζί με τους καλεσμένους φίλους τους. Πριν νυχτώσει γυρίζανε όλοι στη χώρα, με τραγούδια και καλαμπούρια».

Στην φωτογραφία είναι ο πίνακας “Χαρταετοί” (1984) του ΒΑΣΙΛΗ ΣΚΑΡΑΚΗ.

Το πέταγμα του αετού, έργο με πετρωτά της ΧΑΡΑΣ ΘΕΟΔΩΡΙΤΣΗ.