Ένα άρθρο σε μία παλιά, κιτρινισμένη από τον καιρό εφημερίδα μού κίνησε το ενδιαφέρον και έκατσα να αντιγράψω το τι ακριβώς έγραψε για τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου στην περιοχή Μπούρα, στο Άνω Γερακαρίο, στο Ανεμογδούρι… Ο αρθρογράφος ήταν ο Αείμνηστος ΣΤΑΘΗΣ ΜΟΥΖΑΚΗΣ – ΚΟΤΣΑΛΑΣ. Εφημερίδα η “ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΠΟΨΗ” (έκδοσης Δευτέρας 6ης Σεπτεμβρίου 2004) του καλού φίλου ΚΩΣΤΑ ΜΑΛΑΠΕΤΣΑ ο οποίος με χαρά μού έδωσε την άδεια να δημοσιεύσω αυτούσιο το άρθρο και τον ευχαριστώ θερμά. Το άρθρο έχει τίτλο “Ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου στο Α. Γερακαρίο (Μπούρα) και το ψήφισμα του Δήμου Αρκαδίων προς τον Κωνσταντίνο Λομβάρδο. ” Από ένα ψήλωμα ξεχνάω το όνομά του πια, σαν χώρα επαγγελτή ξαγνάντεψα την εξοχή της του πράσινου μεθύσι, και χαροκοπιά μόσχος το αγέρι της, και μόσχος η πνοή της”… Ανάμεσα στα εξαιρετικά τοπία και υψώματα του νησιού μας περιλαμβάνεται και ο λόφος του Αγίου Νικολάου που υμνεί και ο ποιητής και που η θέα ολόκληρης σχεδόν της Ζακύνθου είναι μοναδική. Εκεί βρίσκεται και η ομώνυμη εκκλησία χτισμένη το 1590 από τον εύπορο κτηματία Νικόλαο Βορίση. Η εκκλησία είχε αρκετή περιουσία και έτσι μπόρεσε να αντιμετωπίσει αιώνων ανακαινίσεις από σεισμούς, ανεμοστρόβιλους, και πυρκαγιές. Η εκκλησία αυτή θεωρήθηκε ακόμα και σαν ενοριακή όλων των ξένων των Γερακαρίων που βρίσκουν εκεί και το τελευταίο καταφύγιο του ανθρώπου. Εκκλησία και πυργόμορφο καμπαναριό έπεσαν από τους σεισμούς του 1953 και σήμερα έχουν ξαναχτιστεί από μπετόν. Η παλιά ομορφιά χάθηκε για πάντα και εδώ με την παρουσία του άψυχου τσιμέντου. Περισσότερες πληροφορίες για την εκκλησία του Αγίου Νικολάου μάς δίνει ο Γερακαριώτης Δάσκαλος (με το “Δ” κεφαλαίο) Αντώνης Μπισκίνης με το παρακάτω άρθρο του στην εφημερίδα “Ελπίς” του Διονυσίου Σωμερίτη με τον τίτλο “Ιστορικά σημειώματα, στις 21 Δεκεμβρίου 1903”. “Άνωθεν του Γερακαρίου Άνω ή Μπούρα, υπερέχει η κωνοειδής κορυφή του λόφου, η καλούμενη Ανεμογδούρι. Το τοπίον τούτο είναι εκ των επιφανέστερων της Ζακύνθου και πας τις ξένος ή Ζακύνθιος επισκεπτόμενος θαυμάζει. Ενταύθα το 1590 ο εκ Γερακαρίου Νικ. Βορρήσης ιδρυσεν εξωκκλήσιον τιμώμενον επ’ ονόματι του Αγίου Νικολάου του οποίου έφερε το όνομα ευσεβείας χάριν. Αποθανών του κτήτορος ούτος μετά την περιουσία του περιήλθε εις την κυριότητα της Ενετικής πολιτείας πως δε εγένετο τούτου τυγχάνει ημίν άγνωστον. Είναι δε γνωστό ότι η κυβέρνηση τότε, παραλαβούσα την Ζάκυνθο δυνάμει της από 22 Απριλίου 1481 συνθήκης, να πληρώνει προς αυτήν ετησίως 500 δουκάτα λόγω εδαφονομίου κατελάμβανε όλας τας μονάς και περιουσίας αυτών τα αδέσποτα καλλιεργούμενα μέρη ως και τα μη επιδεικτικά καλλιέργειας όχι όμως και τα ανήκοντα εις τους υπήκοους κατοίκους. “Όθεν εν εκ των δύο έλαβε χώρα ή ο Ν. Βορρίσης απέθανε άνευ νομίμων κληρονόμων και κατά ακολουθία περιήλθε άπασα, και του ναού συμπεριλαμβανομένου, εις την κατοχή της κυβερνήσεως ή ούτος Βορρίσης δια διαθήκης του επροικοδότησε και εκληροδότησε τον ναό του εις την κυβέρνηση προς εξασφάλιση αιώνιας συντηρήσεως. Ούτως ή άλλως το βέβαιο είναι ότι περιήλθε ο ναός εις την κυριότητα της κυβερνήσεως και από ταύτης εδόθη ακολούθως εις τους κατοίκους του Γερακαρίου Άνω εις ετήσιον εδαφονομίον εκ μέρους των εισοδημάτων του ναού προς το Διοικητήριο ορισμένον πόσο καιρό. Κατά δε το 1631 Απριλίου 18 αντί κήρου τούτου, υποχρεώθη δια δουκικού διατάγματος ο ναός να πληρώνει εις το ταμείο δουκάτα τέσσερα. Ούτος θεωρείται έκτοτε ως ενοριακός όλων τω εκ Γερακαρίω ξένων εις τον οποίον θάπτονται όχι μόνο οι ενορίτες αλλά και πάντες οι ενταύθα αποθνήσκοντες ξένοι δια “έκτοτε καλείται” Άγιος Νικόλαος των Ξένων. Υπό περιεργείας κινούμενος εξετάζων τους γεροντότερους εκ των κατοίκων εμάνθανον παρά πάντων στερεοτύπως ότι τον παλιό καιρό εις μίαν πανήγυριν του Αγίου Νικολάου εφονεύθη εις συμπλοκή. Ο επισκεφθής την πανήγυριν ταύτη υϊός του Πρένζιπε εκείνος τον Ναό να πληρώνει εις την κυβέρνηση το ανωτέρω Νοβέλο. Ήδη προβαίνομεν και εις την εξιστόρηση των περιπετειών του Ναού του Αγίου Νικολάου κατά την 20 Ιανουαρίου 1718 εορτήν του Αγίου Ευθυμίου ενέσκυψεν εις την Ζάκυνθον μέγας ανεμοστρόβιλος, όστις εκρήμνισεν οικοδομάς, ανήπαρσε στέγας, κατέρριψε ριζιδόν μεγάλους ελαιώνας περιβόλια κ.λ.π. Ούτος επέφερε μεγάλην ζημιάν εις την νήσον διότι κατά σωζόμενον χρονικόν το ήμισι σχεδόν των ελαιών εξερίζωσε εις το δε το βιβλίον του εν λόγω ναού σημειούται το εξής: 1718 Γεναρίου 20 ανήμερα του Αγίου Ευφημίου εγίνηκε ένας άνεμος από γαρμπί και εξεσκέπασε την εκκλησία το παρεθύρι το πέταξε κάτου εις την αμυγδαλιά του Γιάννη Ραύτη εκρήμνισε τα κονίσματα και ετσάκησε καντήλια δεκαπέντε. Σημειωτέον δε ότι η αναφερόμενη αμυγδαλιά του Γιάννη Ραύτη εκείτο μακράν εντός του χωρίου. Ο ανεμοστρόβιλος ούτος διαμνημονεύεται εισέτι από του λαού “Η Σύλληψις του Αγίου Ευφημίου”. Ο ναός ακολούθως επισκευάσθη υπό των ενοριτών. Μετά παρέλευσιν εκατό ετών ήτοις τω 1814 οι ενορίται κρημνίσαντες ανωκοδόμησαν μεγαλείτερον οίος υπάρχει σήμερον, κατά δε το 1840 επέλθοντος του μεγάλου σεισμού (την 18 Οκτωβρίου) εορτήν του Ευαγ. Λουκά εκρημνίσθη ανοικοδομηθείς δε εκ νέου εκαλλωπίσθη συν τω χρόνω. Κατά την 17 Απριλίου 1888 Κυριακήν Βαΐων μετά την Θείαν Λειτουργία μετά την αναχώρησιν του λαού και ούτω εντός ολίγου εγένετο ο ναός παρανάλωμα του πυρός. Μετά το δυστύχημα τούτο ανεκαινίσθη πάλιν δια γενικής συνδρομής και της βοηθείας της κυβερνήσεως χορηγησάσης τρεις χιλιάδες δραχμές. Δεν είχαν παρέλθει 4 έτη και επήλθον οι μεγάλοι και καταστρεπτικοί σεισμοί του 1893 υπό των οποίων διερράγη και εν μέρει εκρημνίσθη επισκευασθείς δε καλλωπίζεται ως σήμερα… ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΡΚΑΔΙΩΝ, ΑΡΙΘΜ. 50. Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αρκαδίων συνελθόν σήμερον την 19ην του μηνός Μαΐου 1888 ώραν 12ην μεσημβρίας συγκείμενον υπό του προέδρου αυτού κ. Δημητρίου Μουζάκη του πρωτοκολλητού Σ. Στράνη και τω κ.κ. Φιλίππου Δ., Πομόνη Αντωνίου, Μαλαπέτσα Σπυρίδωνος, Γουσέτη Αντωνίου, Ταβουλάρη Ιωάννου, Πομόνη Νικολάου, Μαλαπέτσα και Μαρίνου Διονυσίου παρόντος του Δημάρχου Αρκαδίων Χαραλάμπους Σ. Πέττα. Ως γνωρίζεται κύριοι Σύμβουλοι άμα ο εν τω Δήμω μας Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου εγένετο ατυχώς παρανάλωμα του πυρός αμέσως παρ’ ημίν εγεννήθη η σκέψις περί ευρέσως των μέσων προς ανοικοδόμησιν αυτού. Συνέστησα πολυμελή επιτροπήν η οποία να ζητήσει τον οβολόν των φιλοχρίστων εν δε τω εσωτερικώ και εξωτερικώ προς τον ιερό τούτο σκοπόν, δεν αμφιβάλλω ότι η επιτροπή θε ει τύχει πανταχού όπου αν αποταθή φιλόφρονος υποδοχής και γενναίας υποστηρίξεως. Εν τούτοις ωφείλω μετ’ επαίνων να κάμω σήμερον γνωστήν εις το δημοτικόν συμβούλιον την ευθύς αμέσως μετά το συμβάν ατύχημα, γενναίαν και πατριωτικήν όντως πράξιν του ημετέρου ενδόξου συμπολίτου και υπουργού επί των εσωτερικών κυρίου Κωνσταντίνου Λομβάρδου, ο οποίος άμα μαθών το συμβάν περιστατικόν της πυρπολήσεως του Θείου Ναού έσπευσε δια της μεγάλης ην εξασκεί επιρροής ίνα ενεργήσει και κατόρθωσε να επιτύχη σπουδαίαν και βαρυσήμαντον συνδρομήν υπέρ ανηκοδομήσεως του ναού εκ τρισχιλίων δραχμών ήτις μάς ανηγγέλθει δια του αξιοτίμου Νομάρχου μας κυρίου Σ. Μαλασπίνα. Εφ’ ω και προτείνω ίνα εκφράσθη η άπειρος ευγνωμοσύνη του Σώματος προς τον ημέτερον σεβαστόν συμπολίτην τον μέγαν πατριώτην κύριον Κωνσταντίνον Λομβάρδον όστις και επί τη ευκαιρία ταύτη εδείχθη οίος πάντοτε προκειμένου περί αγαθών έργων και ευεργεσιών τας οποίας ανέκαθεν επιδαψιλεύει εις τον ημέτερον τόπον την προσφιλή αυτού ιδιαιτέραν πατρίδα Ζάκυνθον την οποία όντως τιμά η εξιδιασμένη προσωπικότης τοιούτου εξόχου ανδρός. Το Συμβούλιο αποδεχόμενον ενθουσιωδώς τα υπό του κυρίου Δημάρχου λεχθέντα και την υπ’ αυτού πρότασιν ως ορθήν και σύμφωνον προς τα πράγματα καθ’ όσον η μεγάλη αυτή αγαθοεργία του κυρίου Λομβάρδου είναι άξια παντός επαίνου, εκ μέρους πάντων των δημοτών ους εκπροσωπεί το Σώμα τούτο. Παμψηφεί εκφράζει την εγκάρδιον αυτού ευγνωμοσύνην προς τον Σεβαστόν συμπολίτην και έξοχον πατριώτην υπουργόν επί των εσωτερικών και Βουλευτήν Ζακύνθου κύριον Κωνσταντίνον Λομβάρδοον, διότι εκ πατριωτικών ορμώμενος αισθημάτων συνετέλεσε μεγάλως προς τον ιερόν σκοπόν της ανοικοδομήσεως του Θείου Ναού του Αγίου Νικολάου και παρακαλεί τον κύριον Κωνσταντίνον Λομβάρδον φροντίση δε ίνα δημοσιευθή και δια του τύπου αναλώμασι του Δήμου και ανατίθησι την ενέργειαν της παρούσης τω κυρίων Δημάρχω. Ο ΔΗΜΟΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ: ΠΕΤΡΟΣ ΠΕΤΤΑΣ – Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΕΙΣΠΡΑΚΤΩΡ: Σ. ΜΟΥΖΑΚΗΣ – Παραλείπονται αι υπογραφαί. Δια το ακριβές της αντιγραφής. Εν Γερακαρίων Άνω αυθημερόν. Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΡΚΑΔΙΩΝ: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΕΤΤΑΣ. Το κείμενο μεταφέρθηκε αυτούσιο όπως γράφτηκε στην εφημερίδα και η γλώσσα είναι της εποχής, η καθαρεύουσα.
