Σαν σήμερα, 9 Φεβρουαρίου του 1857, πέθανε στην Κέρκυρα ο Εθνικός ποιητής ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ.Η σημερινή ημέρα έχει ορισθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Γράφει ο Παναγιώτης Σαμαρτζής: «Την 9η Φεβρουαρίου 1857 έφυγε από την ζωή ώρα 12 μ. ο ποιητής Κόμης Διονύσιος Σολωμός μετά από μεγάλη ασθένεια. Και την 10η τρέχοντος έγινε η τελετή. Κατοικούσε δε στα τείχη, πλησίον της οικίας του κυρίου Δενδρινού και τον μετέφεραν εις την Εκκλησίαν της Μητροπόλεως Σπηλαιώτισσας (Μητρόπολη). Όπου έκαναν ένα ύψωμα (catafalco) με τρία σκαλιά και είναι ανάμενες όλες οι λαμπάδες. Τού έγινε μια λαμπρά παράταξη: Ήταν το Φλάμπουρο της Μητρόπολης, ακολουθούσαν οι νέοι του Πανεπιστημίου, όπου στα άκρα ήταν νέοι μαυροφορεμένοι που βαστούσαν λαμπάδες, εις το μέσον η Φιλαρμονική Μουσική παίζοντας διάφορα λυπητερά κομμάτια, πίσω οι ιερείς, καθώς και ο Αρχιεπίσκοπος Αθανάσιος Πολίτης. Μετά ταύτα, μερικοί ιερείς χωρίς ιερά, στη συνέχεια ένας νέος που βαστούσε σ’ ένα προσκέφαλο κάτι και μετά το φέρετρο του πεθαμένου όπου η λάρνακα απέξω ήταν καλυμμένη με μόλυβδο και την βαστούσαν τέσσερις Ευγενείς, στα άκρα ήταν άλλοι άρχοντες του τόπου οι οποίοι βαστούσαν τα καλύμματα, όπως ο Ιππότης Κανδιάνος Ρώμας, ο Κυρ. Μάντζαρος, ο Κυρ. Ιππότης Ανδρέας Μουστοξύδης, ο Κυρ Ιππότης Ξυδιάς κ.λ.π. Εις τας γωνίας ήσαν νέοι βαστώντες λαμπάδες και πίσω από το φέρετρο ήταν ο Πρόεδρος της Γερουσίας Αλέξανδρος Δαμασκηνός, όλοι οι Γερουσιαστές, όλοι οι Βουλευτές, οι Ιππότες, μερικοί Άγγλοι, οι Πρόξενοι των διαφόρων Δυνάμεων, όλοι οι Υπάλληλοι και Επαγγελματικοί παντός βαθμού και τάξεως και διάφοροι άλλοι. Και έκαμαν τον γύρο από τα τείχη, το μέρος του Αγίου – όπου περνούσαν οι καμπάνες των εκκλησιών εσήμαιναν νεκρά – το μέρος του Μάστρακα και τέλος, εντός της εκκλησίας της Μητρόπολης, όπου ήσαν χωροφύλακες στις πόρτες της Εκκλησίας για την ησυχίαν. Τον έβαλαν στην καθορισμένη θέση. Αφού τελειώσανε όλα, τού έκαμαν διαφόρους λόγους και ύμνους: πρώτος ο Πρόεδρος της Βουλής Αντώνιος Δάνδολος, δεύτερος ο Κυρ Μαρκοράς, τρίτος ο Κυρ Τρύφωνας, τέταρτος ο Κυρ. Ξυδιάς και πέμπτος κάποιος ποιητής επαινούντες τας πράξεις και τα κατορθώματα αυτουνού του ανδρός. Τινές λόγοι πιθανόν να δημοσιευθούν. Σε συνέχεια ένας ιερέας μόνο, τον επήρε με την ίδια παράταξη ως το Κοιμητήριο αφού τον πέρασαν από την Σπηλιά, το μέρος του Αγίου Αντωνίου, όπου οι κώδωνες, καθώς και της λατινικής Εκκλησίας San Francesco εσήμαιναν νεκρά, τα εμπορικά καταστήματα, την πλατείαν, την οδό των υδάτων, (Ευγ.Βουλγάρεως) και πάλιν οι δύο Εκκλησίες Duomo και Annunziata εσήμαιναν, την Βασιλική Πύλη και τέλος το Κοιμητήριον, όπου έφθασαν τις 4 μ.μ. και όπου κάποιος κύριος τού έκαμε άλλον νεκρικό λόγο και τελειώσανε. Έτσι επέστρεψαν οι λυπημένοι στην Χώρα και επήγε ο καθένας στο σπίτι του. Την επόμενη μέρα τον θάψανε και γράψανε στο τάφο: << Γαίαν έχεις ελαφράν και αιωνία η μνήμη σου αείμνηστε Ποιητά Διονύσιε Σολωμέ….>>
Ο Παναγιώτης Σαμαρτζής είναι ο άγνωστος χρονικογράφος της Κέρκυρας…..Πηγή:ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Σ. ΣΑΜΑΡΤΖΗΣ «Καθημερούσιαι Ειδήσεις» ΚΕΡΚΥΡΑ 1854 -1867 Πρόλογος, επιλογή, επιμέλεια κειμένων ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΡΤΕΡ, ΕΛΙΑ 2000
ΕΠΙΚΗΔΕΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΙΟ ΣΟΛΩΜΟ
Προχθές επαράδωσε το πνεύμα ο Κόμης Διονύσιος Σολωμός. Ποίον άνθρωπον έχασεν ο ελληνικός κόσμος, η ανθρωπότης όλη, αρκετά και μόνα το δείχνουν η ευαγγελική ζωή του και τα ποιητικά του έργα, ώστε κάθε εικόνισις των, εις την παρούσαν στιγμήν, είναι περιττή. Αλλά περιττό δεν είναι εις το βαρύ πένθος, οπού επλημμύρισε ταίς καρδιαίς των κατοίκων της Κερκύρας -όπου ο αείμνηστος με αγάπη επέρασε το άνθος της χαριτωμένης ζωής του, και είδε αχ! μόλις εις τα χαράματα ταίς γαληναίς ημέραις της γεροντικής ηλικίας, όπου με υπομονή και με πίστην ασάλευτην εις την αλήθεια, ωρίμαζε τους γλυκούς καρπούς του νοός του, ώσπου τέλος αφήνοντας μας εις τα δάκρυα αναπαύθηκε εις τα βάθη εκείνου του νοητού κόσμου, του οποίου προαισθανότουν τα μυστήρια και εις το οποίον καθώς ο ίδιος είπε εις ταίς ύστεραις ημέραις της σκληρής αλήθειας του, ο άνθρωπος βλέπει όλο το Αληθές, δεν είναι, όχι, περιττό να προσφέρει και ο ελάχιστος μίαν μαρτυρίαν της αγάπης την οποίαν εκείνος είχε το χάρισμα να εμπνεύσει και εις την πλέον αναίσθητη ψυχή με το αγγελικό του ήθος ως να είχε τόση δύναμη η φλογερή του καρδιά, ώστε ν’ αναστήσει και τα νεκρωμένα αισθήματα εις τα ξένα στήθη. Αυτός, ο οποίος είχε την αρετή, πούναι το στεφάνι όλων των αρετών, τη γλυκειά ταπεινοφροσύνη, τόσο αληθινή, ώστε εστόμωσε το πικρό δόντι του φθόνου, αυτός απ’ εκεί όπου είναι, βέβαια δέχεται μ’ ευγνωμοσύνη τους στεναγμούς μας, καθώς με τρυφερή συγκίνηση, εδεχότουν ζώντας μεταξύ μας, το χαιρέτισμα του μικροτέρου ανθρώπου. Η Κέρκυρα που εχάρη εικοσιοχτώ χρόνους της σεβαστή τούτην Ύπραρξη, έχει το πικρό προνόμιο να βλέπει σιμά εις το πένθος οπού σκεπάζει όλη την ελληνική γη, το χάσμα που αφήνει εις τους κόλπους της ο θάνατος του αγαθού ανδρός, του πλούσιου ευεργέτη, του θερμού φίλου, και, ως προς αυτό μόνον, τούτος ο τόπος – του οποίου μικρή παρηγοριά απομένει η μεγάλη αυτή και αξιοθρήνητη δόξα που τον εδιάλεξε δεύτερη πατρίδα του, λέγοντας συχνά “εδώ θ’ αφήσω τα κόκκαλά μου”, – η Κέρκυρα μόνη δύναται να ξέρει και να αισθανθεί πόσο τέλεια εις τον Μεγάλον Άνδρα, τον οποίον κλαίμε, εφαρμόζονται οι εξής στίχοι του:
“Κι αν για τα πόδια του ΚΑΛΕ κι αν για την κεφαλή σου
κρίνους ο λίθος έβγανε, χρυσό στεφάνι ο Ήλιος,
δώρο δεν έχουνε για σε, και για το μέσα πλούτος.
Όμορφος κόσμος, ηθικός, αγγελικά πλασμένος.”
Ο Ποιητής ενταφιάστηκε στο Νεκροταφείο της Γαρίτσας. Το 1865 ο αδελφός του Δημήτριος μετέφερε τα οστά του στη γενέτειρά του, στην Ζάκυνθο. Ο τάφος του Ποιητή διατηρείται στο πρώτο Νεκροταφείο Κερκύρας ως κενοτάφιο. ΟΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΤΟΥ 1857 ΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΠΤΑΝΗΣΩΝ ΜΕ ΤΟ ΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ. Ο Διονύσιος Σολωμός άφηνε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στα Μουράγια, της Πόλης της Κέρκυρας την 21η Φεβρουαρίου 1857 (9ης Φεβρουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο). Η κηδεία του υπήρξε πάνδημη. «Μία θλιβερά είδησις, ένα τρομερό μήνυμα θανάτου γυρίζει από στόμα σε στόμα. Καθένας ρωτά, ξαναρωτά, επειδή κανένας δεν θέλει να πιστεύσει την μεγάλη δυστυχία˙ επειδή όλοι ελπίζουν να μάθουν ότι η τρομερή είδησις δεν είναι αληθινή. Ο Διονύσιος Σολωμός δεν είναι πλέον…Θλίψι βαθεία και ανίκητη απλώνεται εις όλαις ταις καρδίαις. Όλοι παρατούν ταις εργασίαις τους, μαζόνονται ολόγυρα εις την κατοικίαν του ποιητή˙ καθένας θέλει να τον ιδή δια την ύστερη φορά, να φιλήση εκείνο το μέτωπο εις το οποίο ήτο κρυμμένη μια τόσον λαμπρή ακτίνα Θεού, να σφίξη εκείνο το χέρι οπού έγραψε το άσμα ασμάτων της Ελλάδος, και τόσα άλλα αθάνατα ποιήματα. Η μεγάλη του ψυχή είχε αφήσει ορφανεμένο το σώμα, κ’ ένα γλυκό χαμόγελο του εστόλιζε ακόμη τα χείλη. Ο θάνατος οπού ποτέ δεν θέλει δυνηθή να σβύση το ένδοξόν του όνομα, δεν ετολμούσε ακόμη να απλώση την αχνή του σημαία επάνω εις το άψυχο πρόσωπό του». – ΙΟΥΛΙΟΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ «Λίγαις στιγμαίς προτού ο ποιητής αποθάνη, ετραγουδούσε τον Ύμνον εις την Ελευθερίαν. Ο θάνατος του Ζακύνθιου κόμη και φλογερού υμνητή της Ελληνικής Επανάστασης ήταν ημέρα θρήνου για την Κέρκυρα». ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΑΡΚΟΡΑΣ «Στην Ιόνιο Βουλή στο νησί, ο προεδρεύων Ριζοσπάστης Βουλευτής Αντώνιος Δάνδολος ανήγγειλε «δακρυρροών την φθάσασαν λυπηράν είδησιν του θανάτου του μεγάλου ποιητού του Ιονίου», που «εν Κερκύρα ελατρεύετο». Οι βουλευτές αποφασίζουν «να συνέλθουν μαζί και να συνοδεύσουν τον νεκρό». Ο Δήμος Κερκυραίων κηρύσσει δημόσιο πένθος και ματαιώνει προγραμματισμένες γιορτές και εκδηλώσεις. Επίσης, η Φιλαρμονική της πόλης αποφασίζει να μετάσχουν όλοι ανεξαιρέτως οι μουσικοί της στη νεκρική πομπή, τοποθετώντας «πενθηρά ενδύματα» στα τύμπανα.« Η Κέρκυρα ήτις τον εθεώρησε ως υιόν» και «την οποία εκείνος ηγάπησεν ουχ’ ήττον ή την ιδίαν αυτού Ζάκυνθον». ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΔΕ ΒΙΑΖΗΣ
«Η πικρά αγγελία του θανάτου έβαλε εις μεγίστην κίνησιν όλην την Κέρκυραν. Το πλήθος του λαού πάσης τάξεως συνέτρεχεν εις τον οίκον του, όπου έκειτο το κρινοειδές λείψανόν του και όλοι του κατησπάζοντο τας χείρας, τους πόδας και την εστεμμένην του κεφαλήν από δάφνας. Το φέρετρόν του ήτο περικυκλωμένον από ταινίας υφασμάτων αργυρών και χρυσών και κεκοσμημένων δια του παρασήμου του Χρυσού Σταυρού του Σωτήρος».
ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΗΚΟΣ
«Ενθυμούμαι ζωηρώς την κηδείαν εκείνην του πρεσβύτου (…), τα πλήθη των αστών και τας γραφικάς ενδυμασίας των αγροτών. Αληθινά δεν εκηδεύετο την ημέραν εκείνην ο κόμης˙ η νήσος όλη, αντιπροσωπεύουσα τους απανταχού Έλληνας, προέπεμπεν εις τον τάφον τον ποιητήν».
ΣΠΥΡΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ
«Δώδεκα νέοι αυτοκάλεστοι, άλλοι εγκάρδιοι φίλοι του, άλλοι απλώς γνώριμοί του, εβαστούσαν, διαδεχόμενοι την πολυστέναχτη τιμή, το φέρετρο, κι εκρατούσαν τες πτέρυγες του μαύρου νεκρικού καλύμματος έξι σεβάσμιοι γέροντες, έως το κοιμητήρι των ορθοδόξων. Η γενική σιγή ενώ το ξόδι εδιάβαινε τα πολυανθρωπότερα μέρη της πόλης, και η σοβαρή λύπη εις όλα τα πρόσωπα, έδειχναν ότι σ’ εκείνη τη στιγμή όλος ο λαός συνέπνεεν εις ένα μόνον θεάρεστον αίσθημα, και ότι, επιδεχτικός του πλέον υψηλού ενθουσιασμού, επροσκυνούσε το μεγαλείον του νοός και της αρετής».
ΙΑΚΩΒΟΣ ΠΟΛΥΛΑΣ
Στην πρόσοψη του σπιτιού επί της οδού Αρσενίου στα Μουράγια της πόλης, όπου έζησε για περίπου 25 χρόνια και πέθανε ο ποιητής ο Δήμος Κερκυραίων εντοίχισε αργότερα την ακόλουθη επιγραφή: «Εν τη οικία ταύτη το 1857 απέθανεν ο εν Ζακύνθω μεν γεννηθείς, την δε Κέρκυραν ως ετέραν αυτού πατρίδα αγαπήσας και επί μακρόν εν ταύτη διατρίψας εθνικός ποιητής και της Ελευθερίας υμνητής Διονύσιος Σολωμός». Είκοσι ημέρες νωρίτερα στην Αθήνα, στο περιοδικό «Πανδώρα», με τη συγκατάθεσή του είχαν δει το φως της δημοσιότητας οι στίχοι του «Άδη μαύρε, χαιρετώ σε!»
