Όταν ξεκίνησα να φτιάχνω την παρουσίαση της ιστοσελίδας που διαβάζετε, η σκέψη μου ήταν να φέρω ανθρώπους δικούς μας, Επτανησίους, ώστε να μιλήσουν στην ημερίδα για την σχέση των νησιών που κατάγονται με το δικό μου νησί, την Ζάκυνθο. Τον Μάκη τον Γαλανό τον γνωρίζω εδώ και λίγα χρόνια αφού στην γείτονα Κεφαλλονιά κυριολεκτικά “δεν τού ξεφεύγει τίποτα”… Θυμάμαι μάλιστα όταν ζήτησα και άρχισα να ρωτάω πριν λίγα χρόνια για τους Ναούς του Αγίου Διονυσίου στην Κεφαλλονιά όπως και τυχόν εικόνες του δικού μας Αγίου στους γείτονες, όλοι οι δρόμοι και όλες οι αναφορές ήταν αυτό: Να πας να βρεις τον Γεράσιμο τον Γαλανό… Έτσι γνώρισα τον Μάκη τον Γαλανό, μάλιστα μού έκανε δώρο και το βιβλίο – έρευνά του “Ιστορώντας τον Άγιο Γεράσιμο”. Κάλεσα τον Γεράσιμο Γαλανό στο νησί μας για να έρθει και να μετέχει στην ημερίδα της 17ης Οκτωβρίου. Δεν τα κατάφερε να έρθει αλλά την εισήγησή του μού την έστειλε και την διαβάζετε εδώ:
Η λατρεία για τη μορφή του Αγίου Διονυσίου, Προστάτη της Νήσου Ζακύνθου, είναι απλωμένη σ’ όλη την Επτάνησο και ευρύτερα σε πολλά Ελλαδικά μέρη. Στην Κεφαλληνία εκτός από το Μοναστηριακό μετόχι στο όνομα του Αγίου Διονυσίου στο χωρίο Χιονάτα (1) – (στην περιοχή του Ελειού – Κεφαλληνίας), υπάρχουν αρκετοί Ναοί σε πολλά μέρη του νησιού αφιερωμένοι στον Άγιο Διονύσιο, με πρώτον τον ομώνυμο Ναό στο Δράπανο (2) – Αργοστόλι. Βέβαια, αντίστοιχη περίπτωση συμβαίνει και για τον Άγιο Σπυρίδωνα, τον Προστάτη των Κερκυραίων και τη νήσο τους και τον Άγιο Γεράσιμο της Κεφαλληνίας, ως προς τη λατρεία τους στα άλλα νησιά της Επτανήσου.
Εικόνες του Αγίου Διονυσίου φιλοξενούνται σε Ναούς της Κεφαλληνίας, ιδίως στην περιοχή της Παλικής στο Ναό του Αγίου Γερασίμου Ληξουρίου (3) και στους ομώνυμους Ναούς της περιοχής, καθώς και μια σπουδαία φορητή εικόνα στο Ναό του Αγίου Νικολάου Μηνιατών Ληξουρίου.
Η εικόνα χωρίζεται σε δυο μέρη, το πάνω χρυσαφί που περιέχει και τις δυο μικρογραφίες της ζωής του Αγίου και από τη μέση και κάτω η εικόνα σκούρο βυσσινί. όπου και μέσα σ’ αυτό, δεξιά κι αριστερά από τα πόδια του Αγίου, μνημονεύονται οι δωρητές και ο Αγιογράφος.
Την επιγραφή αριστερά « Κωνσταντίνου ευχή του Πίκλην του Δούλου και λοιπών των αδελφών του ναού του ΔΕ» και δεξιά ο αγιογράφος «χειρ του ταπινού Γεωργίου Περλιγγή 1774» (4).
Η εικόνα είναι μεγάλων διαστάσεων, (0,80χ 0,50 εκ.) συντηρημένη και εικονίζει τον Άγιο ευλογούντος με το δεξί του χέρι, ενώ στο αριστερό κρατά το Ευαγγέλιο σε ορθή στάση. Ο Άγιος σύμφωνα με κόκκινα κεφαλαία γράμματα , αναφέρεται ως «Ο Άγιος Επίσκοπος ο Διονύσιος ο Νέος» έχει δε το βλέμμα Του, στα αριστερά της εικόνας, δεσπόζει δε επιβλητικά σε όλο το ύψος της Αγιογραφικής επιφάνειας. Φέρει γύρω από την κεφαλή του φωτοστέφανο αγιοσύνης, με εσωτερικό εγχάρακτο φυτικό διάκοσμο σε χρώμα χρυσαφί.
Το φαιλόνιο είναι σε χρώμα βαθύ μπλε διακοσμημένο με πολύχρωμα κόκκινα άνθη. Εσωτερικά, η φόδρα του, έχει χρώμα κόκκινο με άνθινες διακλαδώσεις σε άσπρες μικρές αποχρώσεις. Πάνω σ’ αυτή υπάρχει γαλάζιο αρχιερατικό ωμοφόριο διακοσμημένο με χρυσοκέντητους σταυρούς και καταλήγει σε γαλάζιες φούντες με κρόσσια. Ο Άγιος φορεί το εγκόλπιο, δείγμα της αρχιεροσύνης Του, το οποίο και εικονίζει την Παναγία.
Το ιμάτιο είναι γαλάζιο στο χρωματισμό του και πέφτει κάτω έως τα υποδήματα. Από τη ζώνη του Αγίου κρέμεται το επιγονάτιο, που εικονίζει χρυσοκέντητο σταυρό με πλούσια διακόσμηση. Το επιτραχήλιο του Αγίου έχει μικρά χρυσοκέντητα θωράκια, που άλλα εικονίζουν οβάλ πράσινο και σε άλλα μπορντό ως πετράδια, που το περικλείουν χρυσά εκκλησιαστικά σχέδια. Το επιτραχήλιο καταλήγει σε μικρές μπορντό φούντες με κρόσσια.
Στην γωνία της εικόνας αριστερά υπάρχει η μικρογραφία που ο Άγιος σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση συγχώρεσε τον φονιά του αδελφού Του.
Ο φονιάς ντυμένος με τη λαϊκή του ενδυμασία, κόκκινο σκουφί και σκούρα ρούχα, κρατεί όπλο έρχεται κοντά στον Άγιο για να κρυφτεί. Στο βάθος της μικρογραφίας διακρίνονται εμφανώς οικήματα Μοναστηρίου, καθώς και θάλασσα. Ο Αγιογράφος έχει τοποθετημένο τον Άγιο και τη συνάντηση με τον φονιά του αδελφού του στο Μοναστήρι της Αναφωνήτριας. Όπως είναι γνωστό το συμβάν της συνάντησης του φονιά με τον Άγιο, έχει περάσει θεματικά στην εικονογραφία του Αγίου και είναι μοναδικό ως θέμα συγχώρεσης.
Ο Άγιος είδε τόσο φοβισμένο τον άνθρωπο αυτόν και τον ρώτησε τι του συμβαίνει. Εκείνος ομολόγησε, ότι καταδιώκεται από τους συγγενείς του Σιγούρου, τον οποίο και φόνευσε. Ο Διονύσιος, (στην εικόνα παρουσιάζεται με την αρχιερατική Του αμφίεση), ως αδελφός του φονευθέντος Κωνσταντίνου, λυπήθηκε πολύ, αντέδρασε έντονα, πειράχτηκε και είπε με ύφος στον φονιά, χωρίς βέβαια να φανερώσει την ταυτότητά του, ότι ήταν αδελφός του.
«Τι σου έκαμε αυτός ο ήσυχος και καλός άρχοντας και τον σκότωσες;» Παρόλα αυτά ο Άγιος δεν φανερώθηκε, του πρόσφερε βοήθεια, τρόφιμα, νερό και τον συμβούλεψε να προσευχηθεί δυνατά, να μετανοήσει για να μην πάει στην αιώνια Κόλαση. Τον έβγαλε στο γιαλό προσεκτικά, κάτω από το μοναστήρι, του έδωσε τα απαραίτητα εφόδια, χρήματα και τροφές τον έβαλε σ’ ένα μεγάλο καΐκι και τον προέτρεψε να πάει στην Πελοπόννησο .
Η μικρογραφία εικονίζει τη στιγμή που ο Άγιος του λέει στο γιαλό, να φύγει για να σωθεί Στο κάτω μέρος της μικρογραφίας υπάρχει με κόκκινα γράμματα «Ο Άγιος μόνος δίδεσι φονει συγνώμην».
Η δεύτερη μικρογραφία στα δεξιά εικονίζει το θαύμα του Αγίου με τους δύσπιστους ψαράδες. Ο Άγιος Διονύσιος κάποτε πήγαινε με άλλους κληρικούς ως προσκεκλημένος στην Μονή Άγιου Γεωργίου στο νησάκι Βόϊδι. Οι ψαράδες, όμως, οι οποίοι τους μετέφεραν με το πλοίο τους ήταν προληπτικοί κατά των ρασοφόρων, και απέδωσαν στην παρουσία των κληρικών την αποτυχία τους στο ψάρεμα. Ο Άγιος, θέλοντας να τους συνετίσει τους υπέδειξε που να ρίξουν τα δίχτυα τους, και παρότι το μέρος εκείνο δεν είχε ποτέ ψάρια, οι ψαράδες έπιασαν τόσα πολλά, ώστε δεν μπορούσαν να σηκώσουν τα δίχτυα τους. Τότε προσκύνησαν τον Άγιο και του ζήτησαν συγχώρεση.
(1) Ο Άγιος Διονύσιος στα Χιονάτα της Κεφαλονιάς είναι ένας ιδιαίτερος και ιστορικός θρησκευτικός χώρος, ο οποίος λειτουργεί ως Μετόχι της Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου.. Αποτελεί ένα πνευματικό «γεφύρι» ανάμεσα στην Κεφαλονιά και τη γειτονική Ζάκυνθο λόγω της διοικητικής του υπαγωγής στη Μονή των Στροφάδων.
(2) Ο Ιερός Ναός Αγίου Διονυσίου στο Δράπανο Αργοστολίου είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα θρησκευτικά και ιστορικά τοπόσημα της Κεφαλονιάς. Ο Ναός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την Παναγία τη Δραπανιώτισσα (την Παναγία τη Μυρτιδιώτισσα), η οποία αποτελεί την Πολιούχο του Αργοστολίου.
(3) Υπάρχει σε προσκυνητάρι εικονιζόμενος ένθρονος ο άγιος Διονύσιος, έργο που τον δείχνει ως νέον ασκητή. Από τις ωραιότερες εικόνες του Αγίου.
(4) Ο Γεώργιος Περλιγγής υπήρξε μεγάλος Ληξουριώτης Αγιογράφος, του 18ου αιώνα. καθώς και όλα του τα αδέλφια αγιογραφούσαν. Σ’ όλη την Κεφαλονιά, αλλά και την Ιθάκη βρίσκονται έργα του.
ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΣΩΤ. ΓΑΛΑΝΟΣ
Ο Ναός του Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου στην περιοχή Λιβάδι Παλικής Κεφαλλονιάς.
