Σήμερα, Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στις 4.30 τα ξημερώματα, τελέστηκε Θεία Λειτουργία στην Ιερά Μονή Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου, προς τιμήν του εορτάζοντος Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, Πολιούχου και Προστάτη των Αθηνών. Η σημερινή εορτή μάς δίνει την ευκαιρία να φωτίσουμε ορισμένους ιδιαίτερους δεσμούς του Αγίου με το νησί μας: Δεσμούς που συναντούμε στην ιστορία του Πολιούχου μας, στα ιερά κειμήλια της Μονής και σε ένα μικρό εκκλησάκι της Ζακυνθινής υπαίθρου.
Ο πρώτος δεσμός βρίσκεται στο ίδιο το όνομα του Αγίου Διονυσίου της Ζακύνθου. Κατά τη μοναχική κουρά Του στη Μονή των Στροφάδων είχε λάβει το όνομα Δανιήλ. Το 1577, όταν χειροτονήθηκε στην Αθήνα Επίσκοπος Αιγίνης από τον Μητροπολίτη Αθηνών Νικάνορα, έλαβε το όνομα Διονύσιος προς τιμήν του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη. Η αναφορά αυτή καταγράφεται τόσο σε εκκλησιαστικές βιογραφίες όσο και σε δημοσιευμένα αποσπάσματα του έργου του Ντίνου Κονόμου για τον Πολιούχο της Ζακύνθου. Έτσι, το όνομα με το οποίο γενιές Ζακυνθινών επικαλούνται τον Άγιό τους συνδέεται με τον εορτάζοντα σήμερα Αρεοπαγίτη.
Η σύνδεση έχει και υλική παρουσία μέσα στη Μονή. Εκεί φυλάσσεται ιερό λείψανο του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, ενώ στο τέμπλο του Ναού βρίσκεται δεσποτική εικόνα Του. Ο Άγιος απεικονίζεται ολόσωμος, με αρχιερατικά άμφια, μέσα στο επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο πλαίσιο. Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το αφιέρωμα παρουσιάζουν τη λειψανοθήκη, την εικόνα του τέμπλου και μία ακόμη φορητή εικόνα του Αγίου σε προσκυνητάρι.
Στην περιοχή Λάπερδα, στο Καταστάρι Ζακύνθου, στην τοποθεσία “Βάλτος”, βρίσκεται εξωκκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, ιδιοκτησίας κάποτε της Ιεράς Μονής του Αγίου Γεωργίου των Κρημνών. Το εκκλησάκι αυτό σύμφωνα με τον Ντίνο Κονόμο χτίστηκε γύρω στα 1600 από τον Ηγούμενο της Αναφωνήτριας και Πολιούχο μας Αρχιεπίσκοπο Διονύσιο Σιγούρο, Άγιο και Προστάτη της νήσου μας. Ο Άγιος Διονύσιος αφιέρωσε το ξωκκλήσι στην Ιερά μνήμη του Ιερομάρτυρα Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, Προστάτη της πόλης των Αθηνών του οποίου έφερε το όνομα από την εποχή της χειροτονίας Του ως Αρχιεπισκόπου. Η παράδοση διέσωσε ότι ο Άγιος της Ζακύνθου, όχι μόνο επιστατούσε στο χτίσιμο της εκκλησίας αλλά εργάστηκε από ευσέβεια όσο μπορούσε και ο ίδιος ως λαουρέντης, βοηθώντας τους χτίστες και τους ξυλουργούς. Ανάμεσα στις ελιές, ο μικρός Ναός διατηρεί την απλότητα ενός ξωκλησιού της Ζακυνθινής υπαίθρου. Η εντοιχισμένη επιγραφή πάνω από την είσοδό του αναφέρει ότι ανοικοδομήθηκε το 1977.
Ένα επιπλέον ιστορικό στοιχείο συναντούμε σε άρθρο του εκπαιδευτικού Αριστείδη Γ. Θεοδωρόπουλου, δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου. Ο συγγραφέας αναφέρει εξωκκλήσι του Αρεοπαγίτη στην περιοχή Βάλτος του χωριού Χαρτάτα, το οποίο, σύμφωνα με το κείμενό του, έκτισε ο ίδιος ο Άγιος Διονύσιος της Ζακύνθου. Η δημοσίευση περιλαμβάνει σχετική φωτογραφία, χωρίς όμως να δίνει ακριβές έτος ανέγερσης. Πρόκειται για το ίδιο εκκλησάκι που είναι τοπικά γνωστό στην περιοχή Λάπερδα Κατασταρίου, όπως επιβεβαιώνει ο συντάκτης του παρόντος αφιερώματος. Η αρχική ανέγερση και η ανοικοδόμηση του 1977 αποτελούν δύο διαφορετικές φάσεις της ιστορίας του.
Αναφορά σε Λείψανο του Αρεοπαγίτη υπάρχει και για έναν ακόμη Ναό του νησιού. Το ιστολόγιο «Η Λειψανοθήκη», σε δημοσίευση του Σεπτεμβρίου 2024, καταγράφει Λείψανό Του μεταξύ των Λειψάνων που περιέχει λειψανοθήκη στον Ιερό Ναό Παναγίας Φανερωμένης στη Λιθακιά. Η πληροφορία αυτή ανοίγει ένα ακόμη πεδίο τοπικής έρευνας και χρειάζεται επιβεβαίωση από την ενορία. Σύμφωνα με πληροφορίες, σήμερα, ημέρα της εορτής του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, τελέστηκε και στον Ιερό Ναό Παναγίας Φανερωμένης Λιθακιάς Ζακύνθου Όρθρος μετά Θείας Λειτουργίας τιμώντας τον εορτάζοντα Άγιο αφού εκεί υπάρχει το Λείψανό Του.
Από την ονοματοδοσία του Πολιούχου μας μέχρι το Λείψανο και τη δεσποτική εικόνα στη Μονή, η μνήμη του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη έχει τη δική της θέση στη θρησκευτική ζωή της Ζακύνθου. Η εορτή της 3ης Οκτωβρίου αποτελεί μια ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα αυτές τις συνδέσεις και να αναζητήσουμε την ιστορία των τόπων και των κειμηλίων που τις διατηρούν ζωντανές.
