Η Ζάκυνθος του 1898 μέσα από τη ματιά της Κόμισσας Ίνας Καπνίστ – Της ΑΝΔΡΙΑΝΑΣ ΠΟΜΟΝΗ

Διάβασα σήμερα το πρωί μία ανάρτηση στο FB της κ. Ανδριάνας Πομόνη, η οποία μετέφρασε από τα Ρωσικά όλο το πιο κάτω κείμενο που μάς μεταφέρει στην Ζάκυνθο του 1898. Το άρθρο γράφει:

“Το παρακάτω κείμενο μας ταξιδεύει στη Ζάκυνθο του 1898, μέσα από την προσωπική μαρτυρία της κόμισσας Ίνας Καπνίστ, κόρης του κόμη Πέτρου Ιβάνοβιτς Καπνίστ. Το πρωτότυπο κείμενο είναι στα ρωσικά και αποτελεί κομμάτι της βιογραφίας του Πέτρου Ιβάνοβιτς Καπνίστ που γράφτηκε από την Ίνα το 1901.

Με αφορμή τη μεταφορά της σορού του πατέρα της στο νησί, η Ίνα μάς χαρίζει μια ζωντανή και συγκινητική περιγραφή της Ζακύνθου εκείνης της εποχής. Μέσα από τις εικόνες της θάλασσας, της πλούσιας βλάστησης, των ακτών και του Σκοπού, αναδεικνύεται η ξεχωριστή φυσική ομορφιά του τόπου.
Παράλληλα, η περιγραφή της υποδοχής της σορού μάς δίνει μια ενδιαφέρουσα εικόνα της Ζακυνθινής κοινωνίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Η παρουσία του πλήθους, των τοπικών αρχών και του κλήρου, οι θρησκευτικές τελετές και η συγκίνηση των κατοίκων φανερώνουν στοιχεία από τις παραδόσεις, τα έθιμα και την κοινωνική ζωή του νησιού.
Αυτή είναι και η ιδιαίτερη αξία της μαρτυρίας της Ίνας Καπνίστ. Δεν πρόκειται απλώς για την αφήγηση ενός προσωπικού γεγονότος, αλλά για ένα μικρό ταξίδι στον χρόνο. Μια περιγραφή που μας επιτρέπει να γνωρίσουμε τη Ζάκυνθο όπως την αντίκρισε και την έζησε η ίδια, διασώζοντας πολύτιμες εικόνες από το τοπίο, τους ανθρώπους και την ιστορία της.
“Λίγο λιγότερο από μία εβδομάδα αργότερα, το σούρουπο, πλησιάζαμε στο νησί της Ζακύνθου, μαζί με τα λείψανα εκείνου που μας ήταν τόσο αγαπητός.
Στο βαθύ βελούδινο του ουρανού άναψαν τα αστέρια, σαν να κυλούσαν δάκρυα. Τα ζεστά κύματα παφλάζανε απαλά. Ο θερμός, απαλός αέρας, που ανέβαινε τρυφερά από την ακτή, μόλις ορατή στο βάθος, έφερνε τη λεπτή και διαπεραστική ευωδιά των λουλουδιών.
Πόσο θα είχε συγκινηθεί ο ποιητής που είχε αποκοιμηθεί για πάντα, αν μπορούσε να ξυπνήσει και να αισθανθεί τη γοητευτική, ήρεμη ομορφιά αυτού του βραδιού, που έλιωνε μέσα στον ουρανό και τη θάλασσα!
Ακόμη από μακριά ακούσαμε τον θλιμμένο ήχο των καμπανών, ακριβώς σαν μακρινό χαιρετισμό. Στην προκυμαία ξεπρόβαλε ένα τεράστιο πλήθος. Τα αναμμένα κεριά στα χέρια του λαού τρεμόφεγγαν στο σκοτάδι σαν μικρά αστέρια. Όλες οι αρχές της πόλης και ο κλήρος είχαν προσέλθει στο ατμόπλοιο.
Το φέρετρο το υποδέχθηκε ο ιερέας της εκκλησίας εκείνης, που είχε ανεγερθεί από τους προγόνους μας και της οποίας εμείς, οι Καπνίστ, εξακολουθούμε να θεωρούμαστε ενορίτες. Με λάβαρα, δάδες και κατανυκτικούς εκκλησιαστικούς ύμνους μετέφεραν το φέρετρο στην εκκλησία, που βρισκόταν κοντά στην παραλία.
Ύστερα από μία ώρα επιστρέψαμε εκεί. Το φέρετρο είχε βυθιστεί μέσα στα λουλούδια· ολόκληρη η εκκλησία μοσχοβολούσε από τη μυρτιά και τη δάφνη, με τις οποίες είχε στρωθεί και στολιστεί. Ο ιερέας τέλεσε την επιμνημόσυνη ακολουθία. Μας φαινόταν ότι είχαμε φέρει τον πατέρα μας στην αγαπημένη του πατρίδα. Δεν μπορώ να περιγράψω πόσο βαθιά μας συγκίνησε αυτή η υποδοχή, στη γη των προγόνων του, όπου ο ίδιος δεν είχε βρεθεί ποτέ όσο ζούσε και όπου εμείς δεν γνωρίζαμε κανέναν.
Ο Αρχιεπίσκοπος Διονύσιος, μια αξιότιμη και φωτισμένη πνευματική προσωπικότητα, ήρθε ο ίδιος μαζί μας για να βρούμε μια γραφική τοποθεσία για την ταφή.
Έξω από την πόλη, στην αριστερή πλαγιά του όρους Σκοπός, ψηλά πάνω από τη θάλασσα, απλώνεται ένα δάσος όπου, κατά τον 14ο αιώνα, λέγεται ότι σώθηκε ο Άγιος Διονύσιος, ο Προστάτης του νησιού. Εκεί, από ένα ύψωμα, ανοίγεται μια πλατιά θέα προς τη θάλασσα και τις μακρινές ακτές της Πελοποννήσου. Αυτό το μέρος επιλέξαμε για την τελευταία ανάπαυση της σορού του πατέρα μου.
Μια ανοιξιάτικη, ηλιόλουστη ημέρα, με τον ήχο των καμπανών και ολόκληρο τον κόσμο να κρατά λουλούδια, η νεκρική άμαξα με το φέρετρο ανέβαινε έναν μεγάλο δρόμο, που ελισσόταν κατά μήκος της ακτής, ανάμεσα σε κήπους και εύφορα χωράφια. Έμοιαζε σαν να ήταν ένας δρόμος που οδηγούσε κατευθείαν στην αιώνια μακαριότητα. Κανένας τρόμος του θανάτου δεν σκίαζε την ατμόσφαιρα. Ακόμη και ο πένθιμος ύμνος διακοπτόταν κάθε τόσο από τις χαρμόσυνες, για όσους πενθούσαν, αναφωνήσεις:
«Χριστός Ανέστη!»
Το τοπίο, καθώς προχωρούσαμε, γινόταν ολοένα πιο άγριο και πιο μεγαλόπρεπο. Ο δρόμος άρχισε να ανηφορίζει προς το βουνό. Λουλούδια κάθε είδους —αγριοκερασιές, θάμνοι με κόκκινα άνθη και ροζ πικροδάφνες— φύτρωναν κατά μήκος του δρόμου. Ανάμεσα στις πυκνές φτέρες κυλούσαν μικρά ρυάκια. Ένα πευκοδάσος, σαν βελούδινο κάλυμμα, απλωνόταν στην απόκρημνη πλαγιά του βουνού, μέχρι τις ίδιες τις κορυφές, τις πετρώδεις και γυμνές, της φανταστικής κορυφής του Σκοπού.
Αυτό ήταν το ιερό άλσος, που ανήκε στη Μονή του Αγίου Διονυσίου. Πάνω από την ίδια τη θάλασσα υψώνεται ένα έξαρμα του εδάφους, και εκεί, μέσα σε ένα παρεκκλήσι, τοποθέτησαν τα γήινα λείψανα του ποιητή.”
 ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΠΟΜΟΝΗ
Σ.Σ. Ο Κόμης Πέτρος Ιβάνοβιτς Καπνίστ είναι θαμμένος στον Λόγκο του Αγίου στο Ξηροκάστελο.
Η εικόνα του άρθρου προέρχεται από τον 1ο τόμο της έκδοσης με τα Άπαντα του κόμη Πέτρου Ιβάνοβιτς Καπνίστ. 
Ο Τάφος του Πέτρου Καπνίστ (Καπνίση) στον Λόγγο του Αγίου στο Ξηροκάστελο (φωτογραφίες του 2021).

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *