Η πολυμορφία της Ζακυνθινής ψυχής – Γράφει η κ. Μαρία Δρογγίτη

Η νέα ιστοσελίδα «Τα Ζακυνθινά» του Διονύση Νικολόπουλου έρχεται να στεγάσει την ψυχή ενός νησιού που δεν έπαψε ποτέ να δημιουργεί, να εξελίσσεται και να γοητεύει. Επειδή γεννήθηκα εδώ και μεγάλωσα και εγώ με τα ακούσματα και τις εικόνες αυτού του τόπου, νιώθω ενεργή μέτοχος της ζωντανής του κληρονομιάς και αισθάνομαι βαθιά την ανάγκη να μοιραστώ ένα κομμάτι της συλλογικής μας ταυτότητας, γιατί πρέπει να παραμείνει ζωντανή.

Η πολυμορφία της Ζακύνθου ριζώνει στην γεωγραφική της θέση και στην ίδια της την ιστορία. Το γεγονός ότι τα Επτάνησα δεν γνώρισαν τον οθωμανικό ζυγό με τον τρόπο που τον γνώρισε η υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά διαμορφώθηκαν κάτω από τη μακροχρόνια Ενετική κυριαρχία και αργότερα την Γαλλική και Βρετανική προστασία, καθόρισε την ταυτότητά μας. Η Ζάκυνθος, το «Φιόρο του Λεβάντε», υπήρξε το δυτικότερο άκρο του Ελληνισμού και το ανατολικότερο της Ευρώπης, δεχόμενη αλλεπάλληλα πολιτισμικά κύματα.

Αυτή η ώσμωση γέννησε μια κοινωνία με έντονες ταξικές αντιθέσεις, όπως αποτυπώθηκε στο Ρεμπελιό των Ποπολάρων το 1628, αλλά και με μια μοναδική ικανότητα να αφομοιώνει Ευρωπαϊκές επιρροές, μετατρέποντάς τες σε αμιγώς Ελληνική παιδεία. Από τη μία πλευρά η φεουδαρχία των ευγενών του Libro d ‘Oro και από την άλλη η περηφάνια του λαού συνέθεσαν ένα πολυεπίπεδο ιστορικό μωσαϊκό.

Όταν αναφερόμαστε στη Ζακυνθινή παράδοση, η σκέψη πηγαίνει πρώτα στη λογοτεχνική παράδοση και την Επτανησιακή Σχολή. Είμαστε οι κληρονόμοι του Εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού, που άκουγε τους κανονιοβολισμούς του Μεσολογγίου από τον Λόφο του Στράνη και μετέτρεπε τον πόθο για λευτεριά σε παγκόσμια ποίηση. Είμαστε η πατρίδα του Ανδρέα Κάλβου, που μας θυμίζει την αγάπη γι΄αυτό το νησί, όταν ωραία και μόνη η Ζάκυνθος τον κυριεύει και μας έμαθε πως θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία, του Ούγκο Φώσκολο, του μαθητή της επανάστασης, του Αντώνιου Μάτεση με τον «Βασιλικό» του, το πρώτο κοινωνικό ελληνικό δράμα, του Γρηγόρη Ξενόπουλου που εισήγαγε το αστικό μυθιστόρημα και μέσα στις σελίδες των έργων του διατήρησε ζωντανούς τους Ζακυνθινούς χαρακτήρες, το γλωσσικό ιδίωμα, ολόκληρη την Ζακυνθινή κοινωνία του περασμένου αιώνα, αλλά και πολλών άλλων δημιουργών που συνεχίζουν να γράφουν μέχρι σήμερα.

Η Ζακυνθινή παράδοση στα γράμματα δεν περιορίζεται στα βιβλία και στους κλειστούς χώρους. Είναι μια παράδοση του δρόμου, της πλατείας, της καθημερινότητας. Είναι ζωντανή, διότι ο μέσος Ζακυνθινός έχει μια έμφυτη κλίση προς τον έμμετρο λόγο, τη σάτιρα, τους ευρωπαϊκούς και λαϊκούς χορούς, το θέατρο και με τις «Ομιλίες» –το λαϊκό θέατρο του δρόμου με ρίζες από την Κομέντια ντελ άρτε, που επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας, ειδικά τις Απόκριες – αποδεικνύουν πώς η λόγια κουλτούρα έγινε κτήμα του λαού.

Η Μουσική που κυλάει στις φλέβες μας, είναι η ψυχή της. Η πολυμορφία εδώ εκφράζεται μέσα από δύο φαινομενικά αντίθετους, αλλά εξίσου δυνατούς πόλους. Από τη μια μεριά με τη Ζακυνθινή Καντάδα και Αρέκια που είναι επηρεασμένες από το Ιταλικό bel canto, τετραφωνικές, γεμάτες πάθος, ρομαντισμό και νοσταλγία είναι η μουσική των καντουνιών, της ταβέρνας, του έρωτα, αλλά και της σάτιρας.

Από την άλλη πλευρά, ξεχωριστή είναι και η εκκλησιαστική μουσική. Μια μοναδική θρησκευτική παράδοση που ξεφεύγει από τη μονοφωνική Βυζαντινή ψαλμωδία και υιοθετεί την Ευρωπαϊκή πολυφωνία. Στη Λιτανεία του Αγίου Διονυσίου ή στις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, αλλά και στις υπόλοιπες θρησκευτικές τελετές στη Χώρα και σε κάθε χωριό, πιστέψτε με, αυτή η μουσική προκαλεί δέος και κατάνυξη που δεν συναντάται πουθενά αλλού στον Ελλαδικό χώρο.

Επιπλέον, η Τέχνη και η Αρχιτεκτονική άντεξαν στο χρόνο. Η μεταβυζαντινή ζωγραφική της Ζακύνθου με εκπροσώπους όπως ο Νικόλαος Καντούνης και ο Κουτούζης, εισήγαγαν την αναγεννησιακή προοπτική και την ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην εκκλησιαστική τέχνη. Παράλληλα, η αρχιτεκτονική του νησιού, με τις περίφημες καμάρες, τα ψηλά καμπαναριά και τις επιβλητικές πλατείες, όπως του Αγίου Μάρκου, έδινε στο νησί μια αρχοντική, δυτική αύρα. Αν και ο καταστροφικός σεισμός και η πυρκαγιά του 1953 ισοπέδωσαν την παλιά πόλη, η Ζακυνθινή ψυχή κατάφερε να ανοικοδομήσει το νησί διατηρώντας, όσο ήταν δυνατόν βέβαια, τα αρχιτεκτονικά του γνωρίσματα, χτίζοντας με τις ίδιες πέτρες και αγκωνάρια που βγάζουν τα σπλάχνα του τόπου μας στα λατομεία του Γέρακα, του Βραχιώνα, της Βολίμας.. Η παράδοσή μας είναι και παράδοση ανθεκτικότητας.

Η πολυμορφία κρύβεται και στις λεπτομέρειες της καθημερινής μας ζωής, στον απλό άνθρωπο, στις συνήθειες μας. Στο Ζακυνθινό ιδίωμα με τη μουσικότητα που το διακρίνει, το χρησιμοποιούμε ακόμα και σήμερα με απόλυτη φυσικότητα. Και στην γαστρονομία μας διατηρούμε την ιδιαιτερότητά μας, από το πλούσιο σοφιγάδο, σοφιγαδούρα το έλεγε η μάνα μου, το κοκκινιστό, το μπρόκολο, το σκορδοστούμπι, μέχρι το μαντολάτο, το παστέλι και τη φρυγανιά. Τέλος, σημείο αναφοράς για κάθε Ζακυνθινό, όπου και αν βρίσκεται, είναι ο Άγιος, ο Προστάτης του νησιού μας, ο Άγιος Διονύσιος..

Ως μέτοχος αυτής της κληρονομιάς, νιώθω ότι η παράδοσή μας κινδυνεύει να τυποποιηθεί ή να θυσιαστεί στον βωμό του μαζικού τουρισμού, του υπερτουρισμού και τελικά να ξεχαστεί και να χαθεί. Γι’ αυτό, μια ιστοσελίδα όπως «Τα Ζακυνθινά» του Διονύση Νικολόπουλου, οραματιστή της ψηφιακής μας λαογραφίας και ιστορίας, δεν είναι απλώς ένα ψηφιακό αρχείο· είναι μια πράξη αντίστασης στη λήθη. Είναι μια γέφυρα που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον, μεταφέροντας στους νεότερους και στους επισκέπτες το αληθινό, βαθύ πρόσωπο του νησιού μας, την πολυμορφία της Ζακυνθινής ψυχής.

Είναι υποχρέωση, όλων να συνεισφέρουμε με κείμενα, φωτογραφίες, προφορικές μαρτυρίες ή ό,τι άλλο χρειαστεί σε αυτό το όμορφο ταξίδι, για να μη σπάσει η αλυσίδα, όπως πολύ χαρακτηριστικά έχει πει η Μαρία Σιδηροκαστρίτη-Κοντονή. Γιατί έχουν μέλλον μόνο όσοι συμπλέουν με το παρελθόν και δεν κόβουν τις ρίζες τους Εύχομαι ολόψυχα καλή επιτυχία και «καλοτάξιδη» η ιστοσελίδα « Τα Ζακυνθινά»!

Με εκτίμηση και Ζακυνθινή αγάπη,

ΜΑΡΙΑ ΔΡΟΓΓΙΤΗ – Φιλόλογος, Ποιήτρια

Η Μαρία Δρογγίτη γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Ζάκυνθο. Είναι φιλόλογος, ποιήτρια. Ζει στη Ναύπακτο και ασχολείται με τη συγγραφή. Έχει διατελέσει πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Ναυπακτίας και μέλος του Δ.Σ. της Παπαχαραλαμπείου Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ναυπάκτου. Επίσης, είναι μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Ναυπακτιακών Μελετών. Το 2021 εξέδωσε την πρώτη ποιητική της συλλογή με τίτλο “Καράβια του ήλιου” από τις Εκδόσεις ΑΩ. Ποιήματά της έχουν βραβευτεί σε πανελλήνιους και διεθνείς ποιητικούς διαγωνισμούς και έχουν συμπεριληφθεί σε Ποιητικές Ανθολογίες. Είναι μέλος της οργανωτικής επιτροπής του Φεστιβάλ Ποίησης, «Πανελλήνια Ποιητική Συνάντηση στη Ναύπακτο» και έχει συμμετάσχει ως μέλος κριτικής επιτροπής σε ποιητικούς διαγωνισμούς, αλλά και ως εισηγήτρια σε λογοτεχνικές εκδηλώσεις και παρουσιάσεις Ελλήνων λογοτεχνών. Δημοσιεύει συχνά άρθρα και λογοτεχνικά κείμενα, ποιήματα, διηγήματα και κριτικές λογοτεχνικών κειμένων στον τύπο και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Πρόσφατα βραβεύτηκε στους 41ους Πανελλήνιους Ποιητικούς Αγώνες στους Δελφούς, διοργάνωσε η Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών.

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *