8 Σεπτεμβρίου και η Εκκλησία μας γιορτάζει το Γενέθλιον της Θεοτόκου, δηλαδή την ημέρα γέννησης της Υπεραγίας Θεοτόκου. Στην Ζάκυνθο γιορτάζουν οι Ιερές Μονές Σπηλαιώτισσας στις Ορθονιές και Ελευθερώτριας στο Λαγοπόδο. Επίσης οι Ιεροί Ναοί στην συνοικία Καλπακίου (Η Ελπίς των Απελπισμένων) και στο Κερί η Παναγία η Λιμνιώτισσα που ανακαινίσθηκε πριν λίγα χρόνια (το 2022). Η κεντρική εικόνα του άρθρου απεικονίζει την Γέννηση της Παναγίας, που γιορτάζεται σήμερα και είναι του Νικολάου Δοξαρά. Προέρχεται από την ουρανία της ιστορικής εκκλησίας της Φανερωμένης της χώρας της Ζακύνθου και σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο Ζακύνθου. Η Ιερά Μονή Παναγίας Ελευθερώτριας ιδρύθηκε από τον Ηγούμενό της Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Γκέλμπεση. Αναλυτικά διαβάζουμε από το βιβλίο του Ντίνου Κονόμου “Ύπαιθρος Χώρα” (Αθήνα – 1979) τα εξής:
ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΉΡΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΊΑΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΡΙΑΣ.
Σήμερα, 8 του Σεπτέμβρη, εορτή του Γεννεσίου της Υπεραγίας Θεοτόκου, πανηγυρίζει η Ιερά Μονή της Παναγίας της Ελευθερώτριας Ζακύνθου.
Το Γυναικείο μοναστήρι των καλογραιών της Παναγίας Ελευθερώτριας ιδρύθηκε στη θέση “βόλτες” του χωριού Λαγοπόδου, πριν από εξήντα περίπου χρόνια, από τον Αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Γκέρμπεση.
Πρόκειται για ένα σπουδαίο μνημείο της Υπαίθρου Χώρας.
Το καθολικό της Μονής, βασιλική, αποτελείται από δύο ενοποιημένους χώρους, δια μέσου τοξωτού ανοίγματος, διαφορετικής λειτουργικότητας.
Ο ένας δημιουργεί μονόκλιτη βασιλική, τυπικό δείγμα επτανησιακής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής, ενώ ο δεύτερος παρεκκλήσιο, αφιερωμένο στη λατρεία της Ελευθερώτριας.
Εκεί δεσπόζει η μεγαλοπρεπής εικόνα Της, ενώ στον ίδιο χώρο ευρίσκεται και η βυζαντινή εικόνα της Παναγίας της Πεπονιώτισσας, σε ξυλόγλυπτη και χρυσωμένη καθέθρα, η οποία σωζόταν άλλοτε στην ομώνυμη κατεστραμμένη εκκλησία στο χωριό Καταστάρι.
Η εικόνα που έχει αργυρόγλυπτη επένδυση, φέρει την ημερομηνία 1827 .
Στο εσωτερικό του κυρίως ναού κυριαρχεί το παλιό ξυλόγλυπτο, χρυσωμένο τέμπλο, με τις υπέροχες εικόνες, της Εκκλησίας της Υπεραγίας Θεοτόκου Πηγαδακίων, απ’ όπου αγοράστηκε, όταν καταστράφηκε ο εν λόγω Ναός από το σεισμό του 1953.
Το μοναστικό οικιστικό σύνολο της Παναγίας της Ελευθερώτριας εξωτερικά παρουσιάζει ασύγκριτη ομορφιά.
Το εξαιρετικό “ξέπορτο” της εκκλησίας, η κυρία είσοδος, είναι φτιαγμένα από πελεκητά αγκωνάρια και είναι έργα των πελεκητάδων της πέτρας, Διονυσίου Μαρούδα ή Κουρεμπή και Διονυσίου Μαρούδα ή Παχούμη, από το χωριό Κοιλιωμένος. Αλλά και το καθολικό της Μονής είναι καμωμένο από πελεκητή πέτρα του Αγίου Σώστη και είναι έργο των ιδίων μαστόρων.
Η Παναγία η Ελευθερώτρια αποτελεί ένα από τα βασικά προσκυνήματα της Ζακύνθου, γιατί η φήμη της θαυματουργής εικόνας Της και η φιλοξενία των Καλογραιών, αποτελούν πόλο έλξης των επισκεπτών.
Η Ιερά Μονή Παναγίας Ελευθερώτριας στο Λαγοπόδο
Η Παναγία η Λιμνιώτισσα στο Κερί πριν και μετά την ανακαίνισή της
Η Ιερά Μονή Παναγιάς Σπηλαιώτισσας στις Ορθονιές.
Η Παναγία (Η Ελπίς των Απελπισμένων) στην συνοικία Καλπάκι.
