Οι παλιότεροι θα θυμούνται σαν σήμερα τους πλανόδιους πωλητές να γυρίζουν από το πρωί στις ρούγες και στα καντούνια τση χώρας και πουλούσαν ματσάκια με κλαδιά πορτοκαλιάς που είχαν και ένα πορτοκάλι. Είτε με γαϊδούρια είτε αργότερα με τα ποδήλατα, διαλαλούσαν το επίκαιρο ευκαιριακό εμπόρευμά τους: «Νεραντζόφυλλα για τις εικόνες, Νεραντζόφυλλα». Παρόμοια ματσάκια είχαν σε περίοπτη θέση και όλα τα μανάβικα. Στο νησί μας την παραμονή της εορτής των Φώτων στολίζουμε τις εικόνες του σπιτιού μας με φύλλα πορτοκαλιάς και ένα πορτοκάλι. Την παραμονή των Φώτων, μετά την πρωινή λειτουργία, που λαμβάνει χώρα στους Ναούς ο Μέγας Αγιασμός, οι Ιερείς συνοδευόμενοι από τον νεωκόρο και παπαδοπαίδια, επισκέπτονται τα σπίτια των ενοριτών και κρατώντας τον Σταυρό και αγιαστούρες, μεταφέρουν την ευλογία του Θεού, ψάλλοντες “εν τοις ρείθροις σήμερον του Ιορδάνου…” και ραίνουν το σπίτι με αγιασμό. Ένα παράξενο πρετσεσίο (λιτανεία) γίνεται, παραμονή των Φώτων, στη Ζάκυνθο. Στις 8 το βράδυ και με το τέλος του Όρθρου, ο οποίος τελείται το απόγευμα, με ειδική πομπή, στην οποία προηγείται η μπάντα, ο κλήρος, οι αρχές και ο λαός του νησιού μεταφέρουν τον Επίσκοπο από τον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων και του Τιμίου Προδρόμου στο Μητροπολιτικό Μέγαρο. Εκεί, πολυμελής χορωδία τού λέει τα «Φώτα» (κάλαντα) και αυτός από το μπαλκόνι απευθύνει στον κόσμο εορταστικό χαιρετισμό. Μετά όλοι ανεβαίνουν να τού ευχηθούν και εκείνος, τούς κερνά γλυκίσματα. Αυτό είδε, πιθανόν κάποιος ξένος περιηγητής, και έγραψε πως οι Ζακυνθινοί λιτανεύουν όλους τους Αγίους τους και όταν αυτοί τελειώσουν, λιτανεύουν και τον Δεσπότη τους! ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΩΝΕ: – Ω χαριτωμένη νύκτα, που όλη αστροφεγγοβολάς κι’ απ’ την άπειρη χαρά σου, ως πανσέληνος γελάς. – Προαναγγέλεις, θεία νύκτα, Θείου φωτός την χαραυγή, που ‘βαπτίσθη ο Λυτρωτής μας και εξανάπλασε τη γη! Ανατέλλει φως των φώτων, της ζωής ο ξαγνισμός, και αγάλλεται η πλάσις, κ’ εορτάζει ο ουρανός. -Ύψωσον, ω Ιεράρχα, δια τα τέκνα σου ευχήν, εις την βάπτισιν του Πλάστου βάπτισόν μας την ψυχήν! Λειτουργέ Θεού Υψίστου, Σού ευχόμεθα να ζης, να λαμπρύνης την χαρά μας, Θεία φώτα να υμνής. Δόξης στέφανος στολίζει την σεβάσμιαν κεφαλήν Σου, εις την γην την μητρικήν Σου αστήρ είσαι φωτεινός!
Τσι εικόνες μας στολίζουμε, κρεμάμε πορτοκάλια, μαζί με νερατζόφυλλα, τση φύσης μας τα κάλλια!! Γιατί θα έρθει ο παπάς, να Αγιάσει το σπιτικό μας!! Να φέρει ευλογία Θεού, να αλλάξει το ριζικό μας!! Και πριν να γίνει ο στολισμός, γίνεται το καθάριο, με λίγο απ’ το κρασάκι μας και λάμπουν μα τον Άγιο! Της ΓΙΩΤΑΣ ΤΑΤΑΡΙΔΟΥ (5-1-2024).
Οι περίτεχνες παραδοσιακές Αγιαστούρες της Ζακύνθου για τον Αγιασμό του Φωτώνε!
Οι τσούφες με τα πορτοκάλια που βουτιούνται στον μεγάλο Αγιασμό!
Το παραδοσιακό στόλισμα των εικόνων!
