Σαν σήμερα το 1778 γεννήθηκε στη Ζάκυνθο από τον μακρινής Ενετικής καταγωγής Κερκυραίο γιατρό Ανδρέα Φώσκολο και την Ζακύνθια Διαμαντίνα Σπαθή ο διακεκριμένος ποιητής Νικόλαος – Ούγκος Φώσκολος. Ο πρώτος ανάμεσα στους τρεις μεγάλους Ζακύνθιους Ποιητές, Διονύσιο Σολωμό και Ανδρέα Κάλβο. Ρεπουμπλικάνος, λοχαγός της Ιταλικής μεραρχίας του Γαλλικού στρατού, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Παβίας. Προκάλεσε την δυσμένεια των Γάλλων παλιών συντρόφων και συμπολεμιστών του σατιρίζοντας τον Ναπολέοντα (στον οποίο παλαιότερα είχε αφιερώσει την γνωστή Ωδή) και αναγκάστηκε να περιπλανηθεί στην Ιταλία και τελικά να μετακομίσει στην Ελβετία και στην Αγγλία, όπου και πέθανε το 1827. Το ποίημά του Dei sepolcri (Οι τάφοι) συνέβαλε στην Ιταλική ενοποίηση και τον κατέταξε στις πρώτες θέσεις του ιταλικού ποιητικού πανθέου. Κατά τον Δεβιάζη επιστολή του (στα Ελληνικά) της 21ης Απριλίου 1824 προς την Ελληνική Διοίκηση να έλθει στην Ελλάδα, έμεινε αναπάντητη, όμοια με την πρότασή του να επανεγκατασταθεί στη Ζάκυνθο για να διδάξει στο δευτεροβάθμιο σχολείο. Το 1871 η σορός του μεταφέρθηκε και ενταφιάστηκε στην βασιλική “Σάντα Κρότσε” της Φλωρεντίας. Στην φωτογραφία απεικονίζεται σπάνια απεικόνιση του ποιητή στην εφημερίδα IL SECOLO του Μιλάνου του 1884. Ο Φώσκολος αγάπησε πολύ την Ζάκυνθο, πράγμα που το αποδεικνύουν οι εσώτατοι καρδιακοί πόθοι του με το πιο παρακάτω ποίημα, που φέρεται με τον τίτλο “A Zacinto”. Την πρώτη στροφή αυτού του ποιήματος μεταφρασμένου στα ελληνικά από τον Ζακυνθινό ποιητή Στέφανο Μαρτζώκη (1855-1913), μελοποιήθηκε από τον συνθέτη κ. Δημήτρη Κυριακόπουλο.
ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ
Πλιά στη ζωή δεν θα πατή το δύστυχο ποδάρι
τις άγιες όχθες που άγγιζα στα χρόνια τα χρυσά,
ώ ποθητή μου Ζάκυνθο, που πάντοτε με χάρη
στο κύμα καθρεφτίζεσαι, στα Ελληνικά νερά.
Η Αφροδίτη ολόλαμπρη από κει μέσα βγήκε
κ’ έκαμε με το γέλιο της γόνιμα τα νησιά,
οπού απερίγραφτα ο λαμπρός ο στίχος δεν αφήκε
τα νέφη σου τα διάφανα, τα δένδρα τα πυκνά,
του ποιητή που έψαλε τη διάφορη εξορία,
της μοίρας τ’ άγρια κύματα, που το μικρό νησί
ο Οδυσσέας εφίλησε τρανός στη δυστυχία.
Απ’ το παιδί σου το άχαρο, ω μητρική μου γη,
μονάχα το τραγούδι του θάχης για συντροφία.
σ’ εμένα η Μοίρα μού έγραψε αδάκρυτη ταφή.
Ο Τάφος του στην Santa Crose στην Φλωρεντία.
Το σπίτι του ποιητή στην ομώνυμη οδό Φωσκόλου στο κέντρο της πόλης της Ζακύνθου
