1893 – Τετέλεσται… Η Ζάκυνθος δεν υπάρχει πλέον… Άρθρο της ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΒΟΥΡΤΣΗ

ΟΙ ΖΑΚΥΝΘΙΟΙ ΝΗΣΤΕΥΟΥΝ.

Ο αρχιεπίσκοπος Ζακύνθου Λάτας, διέττασε γενική νηστείαν καθ΄όλην την νήσον και καθ΄όλον το διάστημα της ημέρας εκείνης και ήτο πράγματι γενική. Ούτε κρεωπωλείον τι υπήρξε ανοικτόν, ούτε έσφαζον. Εις μίαν γωνίαν μόνον υπήρχε παντοπωλείον τι ανοικτόν και απ΄αυτού πλήθος λαού ηγόραζε ταραμάν.

Η ΛΙΤΑΝΕΙΑ

[…] Ο λαός μας φύσει ευφάνταστος […] εν συμβόλω προσωποποιεί την πίστιν του. Ούτως εξηγείται και η έκτακτος λατρεία των Ζακυνθίων προς τον Άγιόν των, εν ώ συγκέντρωσαν άπασαν την προς το θείον πίστιν των. Θεός, Χριστός, Παναγία αντιπροσωπεύονται παρ΄αυτοίς εν τω Αγίω Διονυσίω και συχνά θέλοντες τον Θεόν να επικαλεσθώσι, προς τον Άγιόν των αποτείνονται. […]

Ώρα 9.00΄ ήρξατο πυκνόν το πλήθος να φέρηται προς την παραλιακήν οδόν. […] Ο αρχιεπ. Λάτας μετά πλήθους ιερέων απαγγέλουσιν πρόχειρον δέησιν και εξάγουσι της λάρνακος το ιερόν λείψανον του Αγίου. Εγώ, αποθαυμάζω τον άπειρον εις χρυσόν και αργυρόν πλούτον του ναού και παρατηρώ μετά περιεργείας την υπέρ τον Νάρθηκα δι ελαιογραφίας απεικόνισιν λιτανείας του Αγίου επί Ενετοκρατίας.

Αίφνης ανοίγεται η μικρά του ιερού Πύλη και εξάγεται το λείψανον. Φαντασθήτε υψηλίν ολόκληρον εκ χρυσού σέδιαν, ομοίαν το σχήμα προς τας εν χρήσει έτι εν Κων/πόλει. Επί των τριών ταύτης πλευρών κατά το άνω ήμισυ υπάρχουσιν υάλινοι πίνακες, ενώ επί της τρίτης ωραία εικών παριστά τον Άγιον. Εντός του φορείου ίσταται ο Αγ. Διονύσιος, ορθός, περιβεβλημένος πολυτελεστάτην αρχιερατικήν στολήν. Το πρόσωπον του Αγίου μέλαν και ισχνότατον διατηρείται άριστα, μόνον δε η ρις αυτού είνε τεθραυσμένη προς το άκρον. Δέκα ιερείς υποβαστάζουσιν επ΄ώμου το ιερόν φορείον ού προηγείται ο αρχ. Λάτας συνοδευόμενος υπό διακόνων και ιερέων.

Η πομπή εξέρχεται[…] Ο χρυσούς του φορείου αντανακλών εις τον ήλιον, αι πολυτελείς των ιερέων στολαί, το επιβάλλον παράστημα του αρχ/σκόπου, όλος εκείνος ο λαός γονυπετής οδυρόμενος, το σειόμενον έδαφος, η αντικρύ γλαυκή θάλασσα, πάντα ταύτα και τον απαθέστατον των ανθρώπων θα συνεκίνουν.

Όσον κατ΄εμού ομολογώ ότι ουδέποτε παρέστην εις συγκινητικότερον και μεγαλοπρεπέστερον θέαμα και ουδέποτε είδον τοσούτον θέρμη, τοσούτον πραγματικήν λατρείαν, οίαν παρά τοις Ζακυνθίοις.

Σιγή βαθεία επεκράτει και μόνον οι λυγμοί, των εις τα γόνατα γυναικών και τα “βόηθα Άγιε” των σταυροκοπούμενων μέχρι εδάφους ανδρών, συνεμιγνύοντο μετά των μελλωδικωτάτων “Κύριε ελέησον” των ιερέων και ψαλτών. Ούτω μεγαλοπρεπώς βαίνουσα η θεία πομπή αφίκετο εις το επί τούτω ανεγερθέν ξύλινον ικρίωμα που ετέθη το φορείον. […]

Ο αρχ/πος υψώσας τας χείρας προς τον ουρανόν, επικαλέσθη το όνομα τουν Υψίστου και στραφείς προς το πλήθος είπε: Χριστιανοί, στα γόνατα! Και γονυπετής κι ο ίδιος ήρξατο της παρακλήσεως. {…]

Άπας ο λαός κλαίων και αι γυναίκες έτιλλον την κόμην. […]

Ω! Έπρεπε να ίδετε δέκα χιλιάδας ανθρώπων κλαιόντων, έπρεπε να ίδετε πως αληθώς μετενόουν, έπρεπε να ακούσητε τους λυγμούς και τους θρήνους δια να εννοήσετε τι θα πει πίστις και να πεισθήτε περί του μεγέθους της συμφοράς.

Αίφνης νέα δόνησις ισχυρά διατρέχει ως φρικίασις το πλήθος. “Βόηθα Άγιε” ακούγεται μία κραυγή και η λιτανεία λήγει.

Η καθηγήτρια – ερευνήτρια κ. ΕΛΕΝΗ ΧΑΡΟΥ από τα Κύθηρα γράφει: Έρανοι στα Κύθηρα για τους σεισμοπαθείς της Ζακύνθου το 1893.  Διαβάζομε στην εβδομαδιαία Κυθηραϊκή εφημερίδα «ΚΥΘΗΡΑ» της 27ης Φεβρουαρίου 1893 του Κυθήριου δικηγόρου Ανδρέα Κατσούλη: «Η καταστροφή της ωραίας αδελφής μας, της ατυχούς Ζακύνθου, ως ήτο επόμενον ζωηρόν αίσθημα θλίψεως προυκάλεσεν εις την νήσον των Κυθήρων, διό εν αμφοτέροις τοις δήμοις, Κυθηρίων και Ποταμίων, συνεστήθησαν επιτροπαί προς συλλογήν συνδρομών. Και οι μεν δήμοι προσήνεγκον ανά 500 δρχ. έκαστος, αι δε ειδικαί επιτροπαί εξακολουθούσι εισπράττουσαι. Και εν τω Δήμω Κυθηρίων η 6μελής επιτροπή, η αποτελουμένη εκ των κ.κ. Σαμουήλ Ιερομονάχου Ζάννη, Γ. Μανάκου, Μ. Νικηφοράκη, Ι. Στάη, Ι. Κοντολέοντος, Σπυρ. Μασσέλου, εισέπραξε εν τη Πόλει των Κυθήρων μέχρι σήμερον 455,90 δρχ.
Νικόλαος Δελακοβίας  –  Φοιτητής Νομικής